Những điều có thể bạn chưa biết về mũi tên trừ tà Hamaya

Mũi tên trừ tà Hamaya là một trong những biểu tượng văn hóa Nhật Bản, đặc biệt chúng thường được người Nhật mua hoặc thỉnh một mũi tên đặc biệt gọi là “Hamaya” vào những dịp lễ hội truyền thống hay dịp đầu năm mới mà du khách có thể thấy khi ghé thăm nhà của người Nhật nếu có cơ hội đi tour du lịch Nhật Bản. Dưới đây hãy cùng Air Go tìm hiểu về ý nghĩa và một số lưu ý cơ bản cần biết về mũi tên trừ tà Hamaya: 

1. Ý nghĩa và nguồn gốc của Hamaya

“Hamaya” (破魔矢 – PHÁ MA THỈ) hay “mũi tên tiêu diệt ma quỷ”, là những mũi tên được dùng làm vật trang trí năm mới, khi mọi người mua hoặc tặng “Hamaya”, họ mong muốn rằng những mũi tên này sẽ mang lại sự bảo vệ, an lành và may mắn cho năm mới. “Hamaya” không chỉ là vật trang trí, mà còn là biểu tượng của niềm tin vào sức mạnh tâm linh và sự tích cực trong cuộc sống.

Vật phẩm trừ tà Hamaya có nguồn gốc xuất phát từ nghi lễ Hamauchi (破魔打), một lễ hội truyền thống lâu đời tại Nhật Bản tổ chức vào đầu năm. Trong nghi lễ này, mỗi địa phương chọn một đứa trẻ để thi nhau bắn mũi tên vào mục tiêu làm bằng rơm, được gọi là “hama”. rằng vùng nơi mũi tên trúng mục tiêu sẽ có một vụ mùa bội thu trong năm đó. Mũi tên dùng để tiêu diệt “hama” được gọi là “Hamaya”, và cây cung dùng để bắn mũi tên được gọi là “Hamayumi” (破魔弓 – PHÁ MA CUNG).

2. Lễ hội Shinto

Lễ hội Shinto là nơi mũi tên trừ tà Hamaya thường xuất hiện, đặc biệt là trong lễ “Setsubun”. Setsubun là một lễ hội quan trọng ở Nhật Bản, thường diễn ra vào ngày 3 tháng 2, đánh dấu sự chuyển giao từ mùa đông sang mùa xuân. Trong lễ hội này, người ta thường thực hiện nghi lễ đẩy lùi tà ma và thu hút may mắn cho năm mới.

Trong phần lễ “Mamemaki” của Setsubun, người tham gia sẽ ném đậu (mame) ra khỏi cửa, đồng thời cũng ném mũi tên trừ tà Hamaya xuống đám đông. Hành động này được coi là cách đánh đuổi tà ma và mang lại sự an lành. 

3. Đâu là thời điểm Hamaya được sử dụng?

Mũi tên Hamaya thường được tặng hoặc bày bán tại các đền thờ vào đầu năm mới, nhưng do ý nghĩa ban đầu là xua đuổi tà ma, vật phẩm này không chỉ giới hạn trong sử dụng vào dịp Tết mà còn xuất hiện vào nhiều dịp lễ khác như khai trương văn phòng, chuyển nhà, hay các sự kiện quan trọng khác. Ví dụ, vào Ngày lễ bé trai (5/5), người Nhật thường tặng đứa trẻ mũi tên Hamaya như một biểu tượng của sức khỏe và sự phát triển. Đây được xem như một lá bùa may mắn, đồng thời thể hiện lòng chúc phúc và an lành cho tương lai của trẻ.

Ngoài ra, mặc dù ngày nay có vẻ ít phổ biến hơn, nhưng khi xây dựng một ngôi nhà, người ta thường tổ chức lễ cất nóc (thượng lương) để cầu mong an toàn cho công trình xây dựng và để ngôi nhà mới được bình an. Trong lễ cất nóc này, mũi tên Hamaya và cả cung mũi tên Hamayumi đôi khi được sử dụng để xua đuổi linh hồn ma quỷ, được tin rằng có thể dẫn đến những tai nạn và bất hạnh trong tương lai.

4. Cách chế tác và trang trí mũi tên trừ tà Hamaya

Các chiếc mũi tên trừ tà thường được chế tác bằng gỗ, đặc biệt là từ cây bách (plum) hoặc cây liễu (willow), được coi là những loại gỗ có giá trị và chất lượng. Quá trình làm thủ công thường kết hợp nghệ thuật điêu khắc để tạo ra những chi tiết đẹp mắt.

Những chiếc mũi tên này thường được trang trí bằng các biểu tượng mang ý nghĩa may mắn, như hoa quả, mây, đám mây, hoặc chữ Trung Hoa “福” (phúc), tượng trưng cho sự hạnh phúc và may mắn. Những chi tiết trang trí này không chỉ làm cho mũi tên trở nên esthetically pleasing mà còn mang đến ý nghĩa tâm linh và tâm huyết của người nghệ nhân. 

5. Quy định về vị trí và hướng trưng bày mũi tên Hamaya

5.1 Vị trí trưng bày

Mũi tên Hamaya, một biểu tượng linh thiêng trong văn hóa Nhật Bản, thường thấy được đặt ở những địa điểm quan trọng trong đền thờ. Thông thường, chúng được đặt gần bàn thờ chính, ở góc lễ phía trước hoặc trong các phòng cúng. Cách bài trí mũi tên Hamaya thường mang đến sự tôn trọng và ý nghĩa tâm linh.

Đối với việc trưng bày, mũi tên Hamaya thường được treo tường một cách trang trí hoặc đặt trên bàn thờ, tùy thuộc vào không gian và truyền thống của đền thờ. Bằng cách này, mọi người có thể thấy được vẻ đẹp trang trí của chúng cũng như cảm nhận sự linh thiêng mà chúng mang lại.

5.2 Hướng trưng bày

Mũi tên Hamaya, biểu tượng của sự đoàn kết và may mắn trong văn hóa Nhật Bản, thường được trưng bày với hướng nhằm tới sự tốt lành và tích cực. Truyền thống Shinto đặt ưu tiên cho hướng về phía đông khi trưng bày mũi tên này. Điều này xuất phát từ việc đông là hướng mặt trời mọc, biểu tượng của sự sinh sôi và nở rộ.

Việc lựa chọn hướng này không chỉ là sự kết hợp với tự nhiên mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Phương Đông đại diện cho sự mới mẻ, hy vọng, và niềm tin vào sức sống. Chọn hướng này khi trưng bày mũi tên Hamaya như một cách để hướng về nguồn cảm hứng và may mắn, gắn kết với nguồn năng lượng tích cực của ánh sáng mặt trời.

5.3 Dịp lễ hội và sự kiện

Trong các dịp lễ hội, đặc biệt là vào Setsubun, mũi tên Hamaya thường được trưng bày ở nhiều địa điểm khác nhau như khu vực cổng đền, sảnh chính hoặc trong các phòng cầu nguyện. 

5.4 Phong tục cụ thể

Trưng bày mũi tên Hamaya thường phụ thuộc vào địa phương và đền thờ cụ thể ở Nhật Bản. Mỗi đền thờ có thể giữ những phong tục riêng, kết hợp với truyền thống lâu dài của vùng đó. Người dân thường tuân theo quy định cụ thể của đền thờ, thể hiện sự tôn trọng đối với linh thiêng và văn hóa. 

6. Nên làm gì với mũi tên Hamaya của năm cũ?

Cuối năm, người dân Nhật Bản thực hiện lễ Otakiage để đón chào năm mới. Mũi tên Hamaya của năm cũ, biểu tượng cho sức khỏe và may mắn, được thay thế bằng mũi tên mới tại ngôi đền. Những mũi tên cũ, cùng với các bùa may mắn khác, được mang đến đền để thực hiện nghi lễ đốt cháy, gọi là Dondo-yaki.

Lễ Dondo-yaki thường diễn ra vào ngày 15 hoặc 18 tháng 1 hàng năm. Đây không chỉ là dịp để loại bỏ những điều cũ kỹ và tạo không khí mới mẻ cho năm mới, mà còn là cơ hội để cộng đồng tập trung, cùng nhau chia sẻ niềm vui và hy vọng cho tương lai. 

Theo nguyên tắc chung của truyền thống Nhật Bản, nếu bạn sở hữu một mũi tên Hamaya và muốn tạo sự linh thiêng cho nó, việc đúng là mang nó trở lại ngôi đền nơi bạn đã mua hoặc thỉnh mầu. Điều này nhấn mạnh sự tôn trọng đối với nguồn gốc của món đồ và đồng thời kết nối nó với năng lượng tâm linh của ngôi đền đó.

Tuy nhiên, nếu vì lý do nào đó mà bạn không thể trở lại ngôi đền gốc, có thể mang mũi tên đến một ngôi đền gần địa điểm bạn đang ở. Cần chú ý kiểm tra trước vì một số đền có thể không chấp nhận mũi tên Hamaya từ các đền khác.