Kojiki – “Cuốn sách lịch sử lâu đời nhất” của Nhật Bản

Kojiki (Cổ sự ký) là cuốn sách lịch sử lâu đời nhất còn sót lại ở Nhật Bản, và nó chính là nguồn tài liệu quý giá ghi lại sự hình thành đất nước cũng như lịch sử của các Thiên hoàng. Được xem là “cỗ máy thời gian,” Kojiki giúp chúng ta quay ngược lại dòng chảy thời gian, khám phá những câu chuyện kỳ bí về các vị thần và sự hình thành Nhật Bản, nơi mà những dấu vết của thuở hồng hoang vẫn được lưu giữ qua từng trang sách.

Trong tiết học hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về Kojiki, cuốn sách đặc biệt này, để hiểu rõ hơn về lịch sử cũng như những câu chuyện thần thoại kỳ diệu của đất nước mặt trời mọc. Câu hỏi đầu tiên mà chúng ta có thể tự đặt ra là: Lịch sử Nhật Bản bắt đầu từ đâu? Các bạn có bao giờ thắc mắc rằng những câu chuyện về các vị thần hay sự hình thành của đất nước này được kể lại như thế nào? Tất cả những điều đó đều có trong Kojiki.

1. Kojiki ra đời khi nào?

Vào năm 712, theo lệnh của Thiên hoàng thứ 40 – Tenmu, cuốn sách chính thức được hoàn thành. Tuy nhiên, đó chỉ là kết quả của một quá trình dài, trong suốt những năm tháng của lịch sử, khi những câu chuyện được truyền miệng, được kể lại qua nhiều thế hệ, cho đến khi chúng được ghi chép lại một cách có hệ thống. Chính vào thời kỳ này, Nhật Bản mới bắt đầu nhận ra rằng nếu không ghi lại, những câu chuyện thiêng liêng ấy sẽ dần bị quên lãng, sẽ mất đi một phần linh hồn của quốc gia.

2. Ai là “cha đẻ” của Kojiki?

Để hoàn thành bộ sử thi đồ sộ này, chúng ta không thể không nhắc đến hai nhân vật lịch sử nổi bật:

• Hieda no Are: Một người phụ nữ với trí nhớ siêu phàm, “nghe một lần là nhớ, nhìn một lần là thuộc”. Bà chính là người đã ghi nhớ và truyền lại những câu chuyện thần thoại, truyền thuyết từ các thời kỳ xa xưa, góp phần tạo nên nền tảng của Kojiki.
• Ō no Yasumaro: Một nhà quý tộc tài năng, người đã tập hợp những câu chuyện được Hieda no Are kể lại, biên soạn và hoàn thành Kojiki. Chính công lao của ông đã giúp cuốn sách không chỉ tồn tại mãi mãi mà còn trở thành tài liệu quý báu của thế hệ mai sau.

3. Nội dung chính của Kojiki là gì?

Koji ki giống như một “bức tranh toàn cảnh” về lịch sử Nhật Bản, từ thuở hồng hoang cho đến những sự kiện lịch sử đầu tiên. Cuốn sách được chia làm ba phần chính:

• Tập Thượng (Kamitsumaki): Là phần ghi chép về các vị thần, từ khi vũ trụ hình thành cho đến khi các vị thần Nhật Bản ra đời. Các em sẽ được gặp gỡ những vị thần quyền lực như Izanagi, Izanami, Amaterasu, Susanoo, để hiểu được vai trò của họ trong việc tạo dựng đất nước và vũ trụ.

• Tập Trung (Nakatsumaki): Là phần mô tả hành trình “hạ phàm” của các vị thần xuống trần gian, trong đó có những câu chuyện liên quan đến các Thiên hoàng đầu tiên của Nhật Bản, đặc biệt là Thiên hoàng Jimmu – vị Thiên hoàng đầu tiên của đất nước, người sáng lập ra một triều đại, khởi đầu cho một đế chế vĩ đại.

• Tập Hạ (Shimotsumaki): Ghi chép về phả hệ của các Thiên hoàng từ Jimmu đến Suiko, cùng với những sự kiện lịch sử gắn liền với các triều đại. Phần này cũng ghi lại sự phát triển dần dần của xã hội, các mối quan hệ giữa các bộ tộc, cũng như sự ra đời của nền chính trị và văn hóa Nhật Bản.

4. Những câu chuyện thần thoại hấp dẫn

Có thể nói, tập đầu của Kojiki là phần được nhiều người biết đến nhất, với những câu chuyện thần thoại đầy màu sắc và kịch tính. Các em sẽ được “du hành” vào thế giới của các vị thần, chứng kiến những cuộc chiến giữa các thế lực siêu nhiên, khám phá những bí ẩn về nguồn gốc của Nhật Bản. Câu chuyện nổi tiếng nhất chính là truyền thuyết về thần Susanoo đánh bại quái vật Yamata no Orochi – một chiến công vang dội, kết thúc với sự ra đời của thanh kiếm Kusanagi huyền thoại, biểu tượng của sức mạnh và chính nghĩa.

5. Các vị thần và thế giới quan của Kojiki. Giải thích kiến thức cơ bản

Trước khi giới thiệu các câu truyện trong Kojiki, chúng tôi sẽ giới thiệu những kiến thức cơ bản nên biết trước.

5.1. Nhiều vị thần khác nhau xuất hiện trong Kojiki

Nhật Bản là một quốc gia đa thần, được mệnh danh là “tám triệu vị thần”. Người Nhật tin rằng thần linh hiện diện trong mọi thứ xung quanh. Đặc biệt, số lượng thần linh được đếm bằng đơn vị “hashira – cột”. Vì các cột trụ dựng thẳng đứng trên mặt đất, nên nó được coi là con dường để thần linh hạ giới.

Ngoài ra, từ thời cổ đại, người ta đã tin rằng các vị thần cư ngụ trong các vật thể tự nhiên, đặc biệt những cây cổ thụ được coi là nơi trú ngụ của những vị thần linh thiêng. Ngày nay, những cây cổ thụ như cây tuyết tùng Jomon đã được công nhận là Di sản Thế giới của Yakushima, hay cây long não trong khuôn viên của Đền Meiji Jingu vẫn được coi là cây linh thiêng và là địa điểm để cầu nguyện. Trong kiến trúc cổ ở Nhật Bản, cột trụ quan trọng nhất ở trung tâm ngôi nhà được gọi là “Daikokubashira”. Như vậy, ở Nhật Bản, cây cối và cột trụ có mối liên kết mạnh mẽ với thần linh.

Nhân đây, lý do tại sao các kiếm sĩ mạnh nhất của Biệt đội Sát quỷ xuất hiện trong anime “Kimetsu no Yaiba” được gọi là “trụ cột” có thể bắt nguồn từ việc họ được huấn luyện về thể lực, tinh thần và kỹ năng dựa trên các vị thần.

5.2. Các vị thần của Nhật Bản rất có tính người

Một trong những đặc điểm lớn nhất của các vị thần Nhật Bản là họ mang đặc điểm của con người. Họ không hoàn hảo ngay từ đầu, mà còn nhiều điểm chưa hoàn thiện và thiếu sót. Tính cách của họ cũng rất độc đáo, với đầy đủ cảm xúc vui vẻ, tức giận và buồn bã. Đôi khi họ thất bại, sau đó trưởng thành lên từng chút, và có lúc họ cũng rơi nước mắt trong những cuộc gặp gỡ và chia tay, hay xấu tính vì ghen tị, và một số vị thần nổi cơn thịnh nộ mà không thể kiểm soát cảm xúc của mình.

Dù vậy, khi nhìn vào tổng thể nội dung Kojiki, có thể cảm nhận một bầu không khí thoải mái, sẵn sàng chấp nhận và tha thứ cho những sai lầm trong quá khứ của ai đó. Ở Nhật Bản, có một từ “nước chảy qua cầu”, mang nghĩa quên đi những lỗi lầm trong quá khú như dòng nước chảy qua và không quay lại. Câu nói này đã được truyền lại từ thời xa xưa ở Nhật Bản, và có thể bắt nguồn từ Kojiki.

5.3. Vị thần tối cao là nữ thần mặt trời Amaterasu

Trong Kojiki, có 308 vị thần xuất hiện. Đỉnh đầu trong các vị thần là thần mặt trời Amaterasu.

Amaterasu là một nữ thần nữ sinh ra từ sự hồi sinh của Izanagi, và xuất hiện rất nhiều trong các câu chuyện Kojiki. Từ thời xa xưa ở Nhật Bản, phụ nữ đã được coi trọng vì họ là những người tạo ra sự sống thông qua việc sinh nở, và nhiều bức tượng đất sét (búp bê đất sét để làm bùa chú) trong thời kỳ Jomon đã được làm theo hình dạng của phụ nữ.

Vào thời điểm đó, Nhật Bản là một quốc gia nông nghiệp, và trong các lễ hội cầu mùa màng bội thu, phụ nữ – biểu tượng của sự sống, đóng một vai trò quan trọng. Ngoài ra, sách lịch sử Trung Quốc cũng có ghi chép rằng hoàng hậu Himiko đã cai trị đất nước vào thời Yayoi (khoảng thế kỷ thứ 4 ~ 3 trước Công nguyên). Bởi vì phụ nữ có khả năng đặc biệt, người ta tin rằng họ đang làm chính trị bằng cách thực hiện phép thuật và bùa chú.

Ngay cả ngày nay, phụ nữ vẫn phụ trách các công việc như nữ tu sĩ của các đền thờ, và được cho là những người kết nối thế giới của các vị thần và thế giới của con người.

5.4. Ba thế giới được mô tả trong Kojiki

Có ba thế giới chính trong Kojiki.

• Vùng đất trên thiên đàng – Takamagahara: Thiên giới nơi các vị thần sinh sống
• Vùng đất cầu nối – Ashihara no Nakatsukuni: Trần gian nơi con người sinh sống
• Vùng đất bóng đêm – Yomi No Kuni: Một thế giới có người chết sinh sống

Ngoài ra, vị thần sống trên Takamagahara được gọi là “thần tiên” (Amatsukami), vị thần sống ở Ashihara no Nakatsukuni được gọi là “thần hộ quốc” (kunitsukami). Trong các câu chuyện Kojiki, các “Thần hộ quốc” đã xây dựng đất nước với trung tâm là Izumo tại Ashihara no Nakatsukuni, nhưng sau đó một “thần tiên”, sứ giả của Amaterasu từ Takamagahara đã xuống trần gian và tiếp quản đất nước (chuyển nhượng quốc gia).

Điều này được cho là nói về quá trình thống nhất Nhật Bản dưới thời Thiên hoàng, hậu duệ của Amaterasu, với Takamagahara đóng vai trò như chính quyền trung ương của Nhật Bản và Ashihara no Nakatsukuni tương ứng với chính quyền địa phương.

5.5. Quan điểm về Yomi No Kuni và luật lệ của nó

Trong Kojiki, có một quy tắc rằng khi một vị thần chết, họ sẽ đi đến Yomi No Kuni (Vùng đất bóng đêm).

Yomi No Kuni và Ashihara no Nakatsukuni được nối với nhau bằng một con dốc gọi là Yomotsu Hirasaka, và lối vào bị chặn bởi một tảng đá lớn. Hiện nay, Yomotsu Hirasaka vẫn còn tồn tại ở thành phố Matsue, tỉnh Shimane ngày nay.

Ở Nhật Bản vào thời điểm đó, núi được coi là nơi đặt xác chết, mang ấn tượng là nơi mà nhiều hồn ma và người chết sinh sống. Do đó, có quan điểm cho rằng Yomi No Kuni là một nơi có vị trí cao hơn trần gian. Khi leo qua dốc từ Ashihara no Nakatsukuni, bạn sẽ đến được Yomi no Kuni, nhưng không thể tiếp cận do tảng đá lớn chặn ở lối vào. Hãy tưởng tượng hình ảnh này khi bạn đọc các câu .

Ở Nhật Bản, việc người chết sống lại được gọi là “蘇る” (Yomigaeru), mang nghĩa là “trở về (Kaeru) từ Yomi no Kuni”. Trong thế giới của Kojiki, khi một vị thần chết, họ sẽ đi thẳng đến Yomi no Kuni, nhưng cũng có những vị thần được hồi sinh nhờ sức mạnh đặc biệt. Đây là thông điệp về việc các vị thần trưởng thành qua những thử thách của sự sống và cái chết.

6. Kojiki – “Chứng nhân lịch sử” và “nguồn cảm hứng bất tận”

Mặc dù mang đậm yếu tố thần thoại, Kojiki vẫn là một nguồn tài liệu quý giá giúp các nhà sử học nghiên cứu về lịch sử Nhật Bản cổ đại. Những câu chuyện trong Kojiki không chỉ phản ánh đời sống tinh thần, tín ngưỡng của người Nhật xưa, mà còn cung cấp những thông tin quan trọng về các sự kiện lịch sử, các mối quan hệ giữa các bộ tộc, và quá trình hình thành nhà nước Nhật Bản.

Không những vậy, Kojiki còn là nguồn cảm hứng bất tận cho các tác phẩm văn học, nghệ thuật và giải trí sau này. Rất nhiều nhân vật, sự kiện và biểu tượng trong Kojiki đã được tái hiện trong anime, manga, phim truyền hình, trò chơi điện tử… và trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa đại chúng Nhật Bản.

Kojiki không chỉ là một cuốn sách lịch sử, mà còn là một “kho tàng văn hóa” vô giá, chứa đựng những giá trị tinh thần sâu sắc của người Nhật Bản. Hy vọng rằng, qua tiết học hôm nay, các em đã có cái nhìn tổng quan về cuốn sách đặc biệt này, và hiểu được tầm quan trọng của nó đối với lịch sử và văn hóa Nhật Bản. Hãy để Kojiki trở thành ngọn lửa soi sáng hành trình khám phá những giá trị lịch sử, tinh thần của một đất nước đầy huyền bí và kỳ diệu như Nhật Bản.