Văn hóa tip thế nào là hợp lý khi đi du lịch?

Ở một số quốc gia văn hóa típ được cho là bình thường của thực khách đối với nhân viên nhằm thể hiện sự hài lòng về chất lượng dịch vụ cũng như thái độ phục vụ. Tiền tip cũng tạo niềm vui, động lực nho nhỏ cho người phục vụ vì được khách hàng đánh giá cao. Thế nhưng cũng có một số nước lại cho rằng điều này không tôn trọng đối với phục vụ và người tạo ra món ăn đó. 

Tiền tip được cho là bắt nguồn từ thế kỉ 16 ở Anh, ban đầu nó chỉ là khoản tiền nhỏ với mong muốn chia sẻ gánh nặng với người lao động, phục vụ có thu nhập thấp. Lâu dần, tiền tip trở nên phổ biến hơn trong ngành dịch vụ và tới nay, tiền tip đã trở thành việc bắt buộc tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Chuyên gia nghi thức xã giao cho biết tip nhân viên phục vụ số tiền quá ít có thể bị coi là “đỉnh cao của sự thô lỗ”. Vậy làm sao để tip chính xác số tiền khi đến một nơi mới, đặc biệt với du khách?

William Hanson, 34 tuổi, chuyên gia nghi thức xã giao hàng đầu ở Anh, đưa ra một số lời khuyên. Anh hiện là chủ của một công ty có trụ sở tại Anh, chuyên tư vấn về nghi thức, phép tắc xã giao. Ngoài công việc giảng dạy, viết sách, William còn là cố vấn cho các nhân vật VIP, các nhà ngoại giao, doanh nhân về cách ứng xử sao cho lịch sự nhất. 

Cụ thể, ở Anh tiền tip được coi là khoản bắt buộc trong các nhà hàng, chúng chiếm khoảng 12,5% hóa đơn và được tính trực tiếp vào hóa đơn. Ở Pháp, tiền boa cũng được tính khoảng 15% vào hóa đơn nhưng khách vẫn nên tặng thêm một chút tiền tip cho người phục vụ. Ngược lại, ở Nhật hay Phần Lan tip lại bị coi là không tôn trọng người phục vụ hoặc ám chỉ rằng nhà hàng trả lương thấp cho nhân viên. Tại Hàn Quốc, Thái Lan, Úc, Đan Mạch,… và nhiều quốc gia châu Âu khác, tiền tip không quan trọng.

1. Tiêu chuẩn tip cho nhân viên trong các nhà hàng

Tiền tips được tính vào hóa đơn
Tiền tips được tính vào hóa đơn

Tại Anh, tiêu chuẩn là 10% trên hóa đơn nếu trả tiền mặt. Với thẻ tín dụng, con số là 12,5% (2,5% là trang trải các khoản phí mà công ty thẻ thu từ các nhà hàng, khách sạn). Tại Mỹ, tip cao hơn, khoảng 20% hóa đơn. Trong trường hợp tiền tip đã được tính luôn vào hóa đơn, khách không cần trả thêm cho nhân viên.

Để trả lời cho câu hỏi tip bao nhiêu là đủ, William nói rằng không có quy tắc chuẩn. Nó phụ thuộc vào từng quốc gia ghé thăm. Điều khách cần làm là “tuân thủ văn hóa địa phương”. Ở nước đó văn hóa tip thế nào bạn nên theo vậy.

2. Tiêu chuẩn tip cho nhân viên sảnh khách sạn

Tiền tips cho nhân viên khách sạn dao động từ 1 - 5 USD
Tiền tips cho nhân viên khách sạn dao động từ 1 – 5 USD
Bạn có thể tip 1-2 USD cho nhân viên gọi giúp taxi, đứng mở cửa giúp khách. Với người xách đồ lên phòng có thể là 1-2 USD cho mỗi túi hành lý. Trong trường hợp chưa sẵn tiền lẻ, có thể nói với nhân viên rằng sẽ tip họ sau.

“Trong chuyến đi đến Mỹ gần nhất, tôi nói với người khuân đồ mình không có sẵn tiền và sẽ tìm anh ta sau. Người này có vẻ không vui nhưng điều đó không khiến tôi bận tâm. Hôm sau, tôi gặp anh ta ở sảnh và đưa 5 USD. Nụ cười đã trở lại trên môi anh ấy”, William kể.

3. Tiêu chuẩn tip cho nhân viên dọn phòng?

10 USD cho một lần tip dọn phòng được coi là tiêu chuẩn
10 USD cho một lần tip dọn phòng được coi là tiêu chuẩn

Theo William, 10 USD cho một lần tip dọn phòng được coi là “đạt chuẩn”. Tuy nhiên, điều này không bắt buộc. Bạn có thể tip ít hơn, chỉ cần không quá ít. Bên cạnh đó, khách có thể cho tiền vào phong bì, ghi chữ “cảm ơn”. Điều này giúp dọn phòng hiểu rằng, số tiền này dành cho họ. Những chiếc phong bì giúp quá trình đưa, nhận tiền trở nên tế nhị hơn, nhưng nếu không có cũng không thành vấn đề.

4. Từ chối tip được không?

William nói khách có thể phản đối việc trả nhiều tiền hơn so với hóa đơn. Nhưng bạn chỉ có thể chọn không tip nếu có lý do chính đáng, như dịch vụ tệ, mang lại trải nghiệm xấu. Việc chỉ để lại vài xu lẻ, thay vì tip đúng quy định ở nơi bạn đến bị coi là “đỉnh cao của sự thô lỗ”. Theo William, giữa việc để lại tiền lẻ và không tip, nên chọn phương án hai.

Nếu muốn tip trực tiếp cho nhân viên phục vụ, thay vì trả qua thẻ không biết số tiền đó được chia thế nào, đến tay ai, bạn có thể nói thẳng với nhân viên. Bạn cũng có thể thanh toán tiền ăn bằng thẻ, và trả tip bằng tiền mặt, đưa cho bồi bàn.

5. Nguyên tắc tip thông minh

5.1 Nguyên tắc tip 1: Tip khi cảm thấy cần thiết

Vào những nơi đề cao sự tự phục vụ của khách như quán cafe tự phục vụ, gọi món và tự nhận nước tại quầy thì bạn không cần tip. Kể cả gặp các trường hợp gợi ý, mời chào tiền boa thì bạn cũng vẫn có thể bình thản bước đi.

 

Ngược lại, khi bạn cần sự giúp đỡ từ nhân viên ví dụ như: xin một ly nước ấm, dọn sạch bàn ăn,… và nhận được sự niềm nở, tận tình của người phục vụ thì tip là chuyện khá dễ hiểu. Còn trong trường hợp ngược lại nhân viên không giúp hoặc giúp với thái độ cáu kỉnh thì sao, tất nhiên là có thể không cho tiền tip rồi. Như đã nói ở trên, hãy tip khi bạn cảm thấy cần thiết.

5.2 Nguyên tắc tip thứ 2: Nhập gia tùy tục

Tiền tip còn khá xa lạ với người Việt, vì vậy không phải ở đâu bạn cũng có thể tip. Đến các quán ăn bình dân, thông thường bạn không cần cho tiền boa bởi đa số quán ăn này đều không quen nhận và dễ tự ái nếu khách tip chưa kể đến việc người chủ khi ra tính tiền cho bạn, tay đeo nhẫn vàng mặt đá quý tay cầm xấp tiền to đùng. Một chút bạc lẽ sẽ làm họ buồn lòng ghê gớm.

Thay vì tiền boa, bạn hãy tặng họ một câu trung thực: “Món mực nhồi thịt của chị lúc nào cũng là đỉnh cao, em nghiện luôn rồi”. Lời nói chẳng mất tiền mua, nghe xong bà chủ đeo hột xoàn cảm thấy vui vẻ, có khi lại cho nhân viên phục vụ ăn món mực nhồi thịt đã đời luôn.

Bởi vậy, tùy hoàn cảnh mà chúng ta có thể sử dụng tiền tip. Nếu đến những nơi không thể dùng tiền boa thì hãy dùng lời nói. Bạn hãy nhớ bạn khiến chủ quán vui lòng thì bạn sẽ được hưởng dịch vụ tốt hơn và nhân viên phục vụ cũng có một ngày dễ chịu hơn.

5.3 Nguyên tắc tip thứ 3: Tip trong khả năng tài chính

Việc sử dụng bao nhiêu tiền khi tip hoàn toàn phụ thuộc vào tài chính của bạn, không nhất thiết phải tính theo phần trăm hóa đơn. Nếu là quán quen (không phải nhà hàng khách sạn sang trọng), bạn hoàn toàn có thể tip theo hứng, ngày ít ngày nhiều. Hãy nhớ tip trong khả năng một cách dễ dàng, thoải mái.

5.4 Nguyên tắc tip thứ 4: Tip trong trường hợp bắt buộc

Vào những nơi sang trọng, bạn cần theo sự sắp xếp và quy trình phục vụ của họ. Bạn hoàn toàn có thể thay đổi yêu cầu một chiếc bàn khác, đổi hoa, đổi nến,… (trong khả năng xử lý của nhà hàng) nhưng cần cư xử lịch sự chứ không thể quát tháo, ra lệnh với thái độ trịch thượng.

Nếu mọi yêu cầu tương đối hoàn hảo như các yêu cầu được thực hiên chuyên nghiệp, thức ăn ngon được phục vụ đúng thời điểm (lên món chính để hai người ăn cùng lúc, rót rượu không run tay nếu không may rớt giọt rượu ra bàn cũng nhanh ý kéo lùi đĩa thức ăn che đi,…), nhân viên tế nhị, hiểu chuyện (nhẹ nhàng tiếp cận khi có việc cần, đủ để khách biết và tạm lắng câu chuyện của mình),…

6. Cách đưa tiền tip lịch sự

Có thể viết một mảnh giấy ghi chữ cảm ơn trước khi rời đi thay cho lời nói
Có thể viết một mảnh giấy ghi chữ cảm ơn trước khi rời đi thay cho lời nói

– Đưa tiền tip cho người phục vụ bằng các hỏi mượn cái bìa da để kẹp tiền vào hoặc nhẹ nhàng để tiền mặt xuống mặt bàn, ra dấu cho người phục vụ để họ đến lấy khi tiện.

– Nếu muốn tip cho nhân viên tiền lẻ còn lại khi ra hóa đơn, bạn có thể nhẹ nhàng nói: “Em giữ luôn nhé/Em cứ giữ tiền thừa nhé”

– Nếu thanh toán bằng thẻ, bạn hoàn toàn có thể tip bằng cách ghi thêm số tiền boa vào dưới bill và kí xác nhận.

– Không tip theo cách bất cẩn và lố lăng hoặc chỉ để lấy điểm với người đi cùng. Việc trong quá trình sử dụng dịch vụ, bạn hạch sách hoặc có thái độ phách lối, gây khó khăn rồi lại tip một tờ tiền lớn cho nhân viên chỉ làm trò cười cho thiên hạ mà thôi.