Bảo tàng dao Sakai Denshokan – điểm đến hút khách Osaka, Nhật Bản

Dao Sakai là một thương hiệu nổi tiếng trong lĩnh vực sản xuất đao truyền thống của Nhật Bản. Sakai đã lâu đã nổi tiếng với nghệ thuật rèn dao truyền thống (Sakai Uchihamono), và nhiều nghệ nhân ở đây đã nâng tầm nghệ thuật rèn dao đến một cấp độ cao.

Những con dao Sakai được thiết kế đẹp mắt
Những con dao Sakai được thiết kế đẹp mắt

Là một phố thứ 2 ở tỉnh Osaka, Nhật Bản, và cách không xa Sân bay quốc tế Kansai, Sakai là một địa điểm có lịch sử độc đáo và đa dạng. Tương truyền rằng, nghề rèn kim loại tại Sakai bắt nguồn từ thế kỷ thứ 5, khi một nhóm thợ thủ công đến định cư và chế tạo các công cụ như cuốc, thuổng, phục vụ cho quá trình xây dựng cụm lăng mộ Nintoku Tenno Ryo Kofun. Đến thế kỷ 16, khi súng và thuốc lá được đưa vào Nhật Bản, nghề rèn kim loại tại Sakai đã phát triển mạnh mẽ để đáp ứng nhu cầu sản xuất súng và dao cắt thuốc lá. Đây cũng là thời điểm đánh dấu sự chuyển hướng của nghề rèn kim loại tại Sakai sang nghề làm dao thủ công. Điều này có thể liên quan đến sự phổ biến của súng và thuốc lá, khiến nhu cầu cho dao thủ công tăng cao.

Ông Doi Itsuo – Nghệ nhân rèn dao truyền thống Nhật Bản cho biết: “Tại xưởng của chúng tôi, những người trẻ tuổi muốn học rèn dao sẽ làm cùng những thợ lành nghề như chúng tôi để vừa học vừa làm, nhờ vậy kỹ thuật rèn dao truyền thống sẽ tiếp tục truyền lại, không những kế thừa, những thợ trẻ còn có thể phát kỹ thuật tinh xảo hơn nữa”.

Ông cũng cho biết thêm ông bắt đầu học nghề làm dao thủ công từ chính người cha của mình và đến nay đã có hơn 50 năm kinh nghiệm. Theo ông, để có thể làm ra được một chiếc dao thủ công, người thợ phải có lòng say mê, tính tỉ mỉ và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc.  

Nghệ nhân Doi Itsuo rèn dao Sakai thủ công.
Nghệ nhân Doi Itsuo rèn dao Sakai thủ công.

Ông Doi Itsuo đang bắt đầu quá trình rèn một con dao, sử dụng hai tấm kim loại khác nhau, thép mềm để làm thân dao và thép cứng để làm lưỡi dao. Hai thanh kim loại sẽ được nung nóng khoảng 800 độ C sau đó dùng búa để tạo sự liên kết, dát mỏng nhiều lần để tạo hình cơ bản, các công đoạn cứ lặp đi lặp lại.

Sau rèn thô, dao sẽ được mài, ban đầu cũng là mài thô, mài mặt chính sau đó là mài lưỡi, đặc trưng là chỉ mài 1 bên thường là bên phải. Không thể thiếu trong công đoạn mài đó là bùn, nếu không sử dụng bùn, dao sẽ không được nhẵn bóng và bền bỉ. 

Hiện tại, dao Sakai đang chiếm khoảng 90% thị phần các đầu bếp chuyên nghiệp ở Nhật Bản và đang không ngừng mở rộng ra thị trường nước ngoài. Để gìn giữ nghề làm dao truyền thống, thành phố Sakai xây dựng một bảo tàng về dao là “Sakai Denshokan”, cụ thể là khu trưng bày Sakai Hamono ở tầng 2. 

Du khách tìm hiểu nghề làm dao truyền thống ở Sakai, Nhật Bản.
Du khách tìm hiểu nghề làm dao truyền thống ở Sakai, Denshokan Nhật Bản.

Tại đây trưng bày những dấu tích từ xa xưa của nghề rèn Sakai nói chung và nghề làm dao truyền thống nói riêng, trong đó, biểu tượng đáng chú ý của bảo tàng này là sản phẩm “đèn chùm dao” được một nghệ nhân chế tạo từ 300 con dao Sakai. 

Cùng với đó Sakai cũng là một trong những trung tâm chế tạo dao nổi tiếng của Nhật Bản gắn với mục đích sử dụng cũng như mỗi giai đoạn phát triển của nghề dao truyền thống Sakai. Các nghệ nhân ở Sakai thường kết hợp sự tinh tế trong cách xử lý vật liệu với kỹ thuật làm thủ công truyền thống để tạo ra những sản phẩm độc đáo và chất lượng cao.

Sản phẩm điêu khắc chìm trên dao Sakai
Sản phẩm điêu khắc chìm trên dao Sakai

Ngoài ra, dao Sakai như được nâng tầm nghệ thuật với các sản phẩm họa tiết điêu khắc tinh xảo như cá chép, hoa anh đào, rồng, chùa cổ thường được chạm khắc tinh xảo trên lưỡi dao hoặc phần cán. 

“Tôi đến với bộ môn nghệ thuật điêu khắc trên dao này bằng niềm đam mê và kỳ vọng các sản phẩm dao của Sakai nói chung và dao nghệ thuật nói riêng sẽ giới thiệu rộng rãi đến với thế giới.” Chị Michiko Kubota, một nghệ nhân điêu khắc dao của công ty Aoki Hamono,chia sẻ.

Nghệ nhân Michiko Kubota khắc chìm trên dao Sakai.
Nghệ nhân Michiko Kubota khắc chìm trên dao Sakai.

Với một nghệ nhân lành nghề như chị Michiko Kubota, chỉ mất khoảng hơn 1 giờ đồng hồ là có thể hoàn thành một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc chìm trên dao.

Các sản phẩm này ngày càng được ưa chuộng ở thị trường nước ngoài này đã tạo nên những giá trị mới và đưa các sản phẩm dao sản xuất tại Sakai phổ biến rộng rãi hơn trên toàn thế giới.

Hiện tại, Công ty Aoki Hamono đã xây dựng mạng lưới hơn 50 nhà phân phối ở châu Âu, châu Mỹ, châu Á và châu Đại dương với doanh số bán hàng ở thị trường nước ngoài đang chiếm khoảng 70% và tăng đều qua mỗi năm. 

Khách nước ngoài tại Bảo tàng Thủ công Truyền thống Sakai.
Khách nước ngoài tại Bảo tàng Thủ công Truyền thống Sakai.

Cùng với đó, lượng khách đông đảo ghé thăm Bảo tàng Thủ công Truyền thống Sakai trong năm tài chính 2022 đã giúp doanh thu của bảo tàng đạt 110 triệu yên, bằng mức trước đại dịch Covid-19. Năm nay, doanh thu đã đạt mốc 100 triệu yên trong 7 tháng đầu năm tài chính 2023 (tính từ tháng 4).