Tanuki, Daruma, Kokeshi – Biểu tượng của tài lộc, sức khỏe và hạnh phúc

Nhật Bản không chỉ nổi tiếng với nền ẩm thực phong phú, phong cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp và kiến trúc độc đáo mà còn với các vật phẩm mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Những vật phẩm may mắn, được gọi là Engimono (縁起物) trong tiếng Nhật, không chỉ đơn thuần là đồ trang trí mà còn đại diện cho niềm tin, hy vọng và mong muốn về một cuộc sống tốt đẹp hơn. Những vật phẩm này thường xuất hiện trong các gia đình, cửa hàng, văn phòng hoặc được sử dụng làm quà tặng ý nghĩa. Trong bài viết này, hãy cùng khám phá ba vật phẩm may mắn nổi bật: tượng Tanuki, Daruma, và Kokeshi, cùng ý nghĩa đặc biệt của chúng trong văn hóa Nhật Bản.

1. Ý nghĩa của từ “縁起 (Engi)”

Trước khi đi sâu vào tìm hiểu về các vật phẩm, cần hiểu rõ khái niệm “Engi” – cơ sở hình thành nên văn hóa sử dụng các vật phẩm may mắn ở Nhật Bản. “Engi” xuất phát từ thuật ngữ Phật giáo tiếng Phạn pratītya-samutpāda, được dịch sang tiếng Nhật là 因縁生起 (In’en Shoki), nghĩa là “vạn vật sinh ra đều do nhân duyên”.

Ngày nay, người Nhật sử dụng từ “Engi” để chỉ các dấu hiệu liên quan đến may mắn hoặc rủi ro. Cụm từ “縁起が良い (Engi ga ii)” được dùng để miêu tả những điều mang lại điềm lành, trong khi “縁起が悪い (Engi ga warui)” ám chỉ điềm xui xẻo. Các vật phẩm như Tanuki, Daruma, Kokeshi chính là những biểu tượng của “縁起が良い”, giúp mang lại điềm lành và tạo niềm tin trong cuộc sống.

2. Tượng Chồn Tanuki (狸の置物) – Biểu tượng của sự thịnh vượng và thành công

Chồn Tanuki là một hình tượng độc đáo trong văn hóa dân gian Nhật Bản, thường xuất hiện trong các cửa hàng, nhà hàng hoặc trước cửa các gia đình với mong muốn đem lại sự thịnh vượng và may mắn.

2.1 Nguồn gốc của tượng Tanuki

Hình ảnh Tanuki Shigaraki nổi tiếng bắt nguồn từ Shigaraki-cho, thuộc tỉnh Shiga, nơi các nghệ nhân chế tác tượng Tanuki từ đất sét nung. Hình tượng này trở nên phổ biến trên toàn Nhật Bản sau chuyến viếng thăm của Hoàng đế Showa vào năm 1951, khi ông sáng tác một bài thơ về sự dễ thương và ý nghĩa của Tanuki.

2.2 Ý nghĩa “bát tướng phong thủy” của tượng Tanuki

• Mũ rơm (笠 – Kasa): Bảo vệ gia chủ khỏi mọi tai ương, vận xấu.
• Đôi mắt to (大きな目 – Ookina Me): Giúp quan sát rõ ràng, đưa ra quyết định đúng đắn.
• Nụ cười thân thiện (微笑み – Hohoemi): Thể hiện sự vui vẻ, mang lại bầu không khí hòa nhã trong kinh doanh.
• Bình rượu Sake (酒樽 – Sakadaru): Tượng trưng cho lòng tốt và sự chân thành.
• Sổ tín dụng (帳簿 – Choubo): Đại diện cho sự uy tín và đáng tin cậy trong công việc.
• Bụng to (大きなお腹 – Ookina Onaka): Biểu tượng của sự kiên nhẫn, bình tĩnh và lòng dũng cảm.
• Túi tiền (巾着 – Kinchaku): Tượng trưng cho tài lộc và thịnh vượng.
• Đuôi to (大きな尻尾 – Ookina Shippo): Mang ý nghĩa mọi việc sẽ kết thúc tốt đẹp, suôn sẻ.

2.3 Địa điểm tham quan nổi tiếng liên quan đến tượng Tanuki

• Shigaraki-cho (Shiga): Nơi sản xuất tượng Tanuki nổi tiếng nhất Nhật Bản.
• Ga Hozukyo (Kyoto): Nổi tiếng với hình ảnh hàng loạt tượng Tanuki được trưng bày độc đáo.

2. Tượng daruma (達磨人形) – Biểu tượng của sự kiên trì và vượt khó

Daruma, hay còn được gọi là “búp bê may mắn”, là một trong những vật phẩm phổ biến nhất, tượng trưng cho tinh thần “Thất bại bảy lần, đứng lên tám lần” (七転び八起き – Nanakorobi Yaoki).

Nguồn gốc của tượng Daruma

Daruma được cho là lấy cảm hứng từ hình tượng Bồ Đề Đạt Ma (Bodhidharma), người sáng lập Thiền tông. Theo truyền thuyết, ngài đã ngồi thiền trong chín năm, khiến tay chân bị teo lại, tạo nên hình tượng tròn trịa đặc trưng của tượng Daruma.

Đặc điểm nổi bật của Daruma

• Hình dáng tròn trịa: Tượng trưng cho sự kiên định và khả năng vượt qua nghịch cảnh.
• Màu đỏ chủ đạo: Được tin là giúp xua đuổi tà ma và mang lại may mắn.
• Nghi lễ vẽ mắt: Khi cầu nguyện hoặc đặt mục tiêu, người ta vẽ một bên mắt của Daruma. Nếu mục tiêu thành công, con mắt còn lại sẽ được vẽ như một lời cảm tạ.

Địa điểm nổi tiếng liên quan đến Daruma

• Chùa Shorinzan Darumaji (Gunma): Được xem là nơi khai sinh ra Daruma.
• Chùa Katokazan Darumaji (Nara): Nơi tổ chức lễ hội Daruma nổi tiếng hàng năm.

3. Búp bê Kokeshi (こけし人形) – Biểu tượng của sức khỏe và sự phát triển

Búp bê Kokeshi là sản phẩm thủ công truyền thống, có nguồn gốc từ vùng Tohoku, Nhật Bản. Ban đầu, Kokeshi được tạo ra làm quà lưu niệm cho khách du lịch tại các khu suối nước nóng và dần trở thành biểu tượng may mắn cho trẻ em, cầu mong sức khỏe và sự phát triển.

3.1 Nguồn gốc và ý nghĩa của Kokeshi

Xuất hiện vào cuối thời kỳ Edo, búp bê Kokeshi được làm từ gỗ, với hình dáng đơn giản gồm đầu tròn và thân trụ.

3.2 Các loại Kokeshi đặc trưng theo vùng

• Togatta Kokeshi: Có nguồn gốc từ Miyagi, nổi bật với hoa văn đơn giản.
• Naruko Kokeshi: Được làm tại Onsen Naruko (Miyagi), nổi tiếng với âm thanh “kẹt kẹt” khi xoay đầu búp bê.
• Tsuchiyu Kokeshi: Đến từ Fukushima, mang phong cách tinh tế với họa tiết hoa anh đào.

3.3 Địa điểm nổi tiếng tham quan Kokeshi

• Naruko Onsen (Miyagi): Nơi tổ chức lễ hội búp bê Kokeshi hàng năm.
• Tsuchiyu Onsen (Fukushima): Nổi tiếng với các xưởng chế tác Kokeshi truyền thống.

Những vật phẩm may mắn như Tanuki, Daruma và Kokeshi không chỉ đơn thuần là những món đồ trang trí mà còn chứa đựng giá trị văn hóa, tinh thần sâu sắc của người Nhật. Chúng mang theo những ước nguyện, hy vọng và niềm tin của con người về một cuộc sống hạnh phúc, thịnh vượng và bình an.

Hy vọng bài viết đã mang đến cái nhìn sâu sắc hơn về ý nghĩa và sự độc đáo của các vật phẩm may mắn Nhật Bản. Nếu có cơ hội, hãy ghé thăm Nhật Bản và tự mình trải nghiệm những câu chuyện thú vị đằng sau các biểu tượng này.