Lễ hội khỏa thân Hadaka Matsuri: Nét văn hóa độc đáo và bí ẩn của Nhật Bản

Hadaka-matsuri (裸祭り), hay còn được gọi là lễ hội khỏa thân, là một trong những sự kiện văn hóa độc đáo và thú vị bậc nhất của Nhật Bản. Tính chất đặc biệt của lễ hội này chính là sự tham gia chủ yếu của nam giới, khi họ tham gia vào các nghi lễ tẩy uế, cầu may mắn và bình an cho năm mới. Trong lễ hội này, các tham gia viên gần như khỏa thân hoàn toàn, chỉ che thân bằng chiếc khố truyền thống gọi là fundoshi (褌). Thời gian tổ chức lễ hội thường rơi vào những ngày cuối năm cũ và đầu năm mới, khi không khí lạnh giá bao trùm, mang lại sự tương phản với sự nhiệt huyết trong các nghi thức này.

1. Nguồn gốc và ý nghĩa tâm linh

Truyền thống tham gia vào lễ hội khỏa thân bắt nguồn từ niềm tin cổ xưa rằng, để cầu nguyện các vị thần linh, con người cần trở lại hình hài thuần khiết như lúc mới sinh. Việc bỏ qua những vật dụng che thân để tham gia vào lễ hội nhằm thể hiện sự tẩy rửa linh hồn khỏi tội lỗi và sự ô uế trong năm cũ. Trước khi tham gia các nghi thức này, các người đàn ông phải thực hiện các nghi thức thanh tẩy cơ thể, bao gồm việc kiêng ăn thịt và tắm mình trong dòng nước lạnh để rửa sạch mọi tạp khí. Sau đó, họ sẽ tham gia vào các hoạt động mang tính tượng trưng như xô đẩy và vật lộn.

Trong số các lễ hội Hadaka Matsuri, có một sự kiện đặc biệt diễn ra vào đầu năm mới được gọi là “shusho-e” (修正会), một sự kiện với không khí sôi động và hào hứng, kết thúc chuỗi ngày lễ mừng năm mới.

2. Các lễ hội Hadaka Matsuri tiêu biểu

2.1. Lễ hội Somin-sai tại chùa Kokuseki-ji (Iwate)

Lễ hội Somin-sai (蘇民祭) tại chùa Kokuseki-ji (黒石寺) ở thành phố Oshu, tỉnh Iwate là một trong những lễ hội lâu đời và nổi tiếng nhất Nhật Bản. Lễ hội này bắt nguồn từ một câu chuyện dân gian về Somin Shorai (蘇民将来), một người đàn ông nghèo đã giúp đỡ một vị thần hóa thân thành lữ khách. Để đền ơn, gia đình của Somin đã thoát khỏi dịch bệnh. Đến nay, người dân tiếp tục phong tục treo bùa hộ mệnh “hậu duệ của Somin” trước cửa nhà để xua đuổi tà ma và bệnh tật.

Điểm nhấn đặc biệt của lễ hội Somin-sai chính là cuộc tranh giành chiếc túi somin-bukuro (蘇民袋), được cho là có sức mạnh xua đuổi tà ma, bảo vệ gia đình khỏi bệnh tật và thảm họa, đồng thời mang lại may mắn và mùa màng bội thu. Chiếc túi này chứa những mảnh gỗ nhỏ, mỗi mảnh tượng trưng cho một lá bùa được ban phát bởi Somin Shorai.

Lễ hội bao gồm các nghi thức như tắm mình trong dòng sông lạnh giá, đốt lửa và hô vang “Jasso! Joyasa!” (cút đi cái ác) để tẩy rửa linh hồn. Đặc biệt, cuộc tranh giành chiếc túi somin-bukuro diễn ra sôi nổi, với người chiến thắng sẽ trở thành “chủ nhân” của chiếc túi và nhận được may mắn cho năm mới.

Lễ hội này, mặc dù đã được tổ chức vào ngày đầu năm theo lịch âm, hiện nay được tổ chức vào thứ Bảy thứ ba của tháng Hai. Tuy nhiên, ban tổ chức đã thông báo rằng năm 2024 sẽ là lần cuối cùng lễ hội được tổ chức do số lượng người tham gia giảm sút.

2.2. Lễ hội Saidai-ji Eyo (Okayama)

Lễ hội Saidai-ji Eyo (西大寺会陽) tại chùa Saidai-ji (西大寺) ở thành phố Okayama là một sự kiện mang đậm yếu tố tâm linh và thể hiện niềm tin vào sự may mắn. Diễn ra trong suốt 14 ngày đầu năm, lễ hội này thu hút khoảng 10.000 người đàn ông tham gia vào cuộc tranh giành hai chiếc bùa hộ mệnh shingi (宝木), được làm từ gỗ thơm, tượng trưng cho âm dương.

Vào lúc 10 giờ đêm, trong bóng tối, 100 lá bùa và hai shingi được ném xuống từ cửa sổ. Đám đông sẽ xô đẩy nhau, lần theo mùi hương gỗ thơm để tìm kiếm shingi. Hai người may mắn giành được shingi sẽ được vinh danh là “fuku-o” (福男), tức là “người đàn ông may mắn”.

2.3. Lễ hội Hayama Gomori (Fukushima)

Lễ hội Hayama Gomori (羽山ごもり) được tổ chức tại đền Kuronuma ở Fukushima từ ngày 16 đến 18 tháng 11 âm lịch, và đây là một nghi lễ đặc biệt trong việc thanh tẩy và cầu may mắn cho mùa màng. Những người tham gia sẽ thực hiện các nghi thức thanh tẩy, bao gồm tắm nước lạnh và cầu nguyện, đồng thời tái hiện các hoạt động nông nghiệp cổ xưa như cày ruộng và gieo mạ.

Ngoài ra, họ còn thực hiện các nghi lễ như làm bánh mochi và dâng cúng thần linh, cũng như leo núi Hayama và tham gia vào nghi thức yama-gake.

Các lễ hội Hadaka Matsuri là những sự kiện văn hóa quan trọng trong đời sống người Nhật, không chỉ mang lại may mắn mà còn thể hiện một phần sâu sắc trong niềm tin tâm linh của họ. Mặc dù đối với nhiều người nước ngoài, đây có thể là một phong tục kỳ lạ, nhưng những lễ hội này lại mang trong mình ý nghĩa tâm linh rất sâu sắc và đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản. Chúng giúp người dân Nhật Bản hướng về những giá trị cổ xưa, đồng thời cũng thể hiện sự tôn trọng đối với thiên nhiên và các vị thần linh.