10 kiệt tác kiến trúc của Kengo Kuma: Từ Starbucks đến sân vận động quốc gia

Kengo Kuma (sinh năm 1954) là một trong những kiến trúc sư Nhật Bản nổi tiếng nhất thế giới, được biết đến với phong cách thiết kế hòa quyện giữa kiến trúc hiện đại và truyền thống, đặc biệt là việc sử dụng vật liệu tự nhiên như gỗ, kính và đá. Ông đã để lại dấu ấn sâu đậm qua nhiều công trình kiến trúc độc đáo, từ quán Starbucks đến bảo tàng và cả Sân vận động Quốc gia Tokyo, nơi diễn ra Thế vận hội Olympic và Paralympic 2020 (tổ chức năm 2021). Bài viết này sẽ giới thiệu tiểu sử, triết lý thiết kế và 10 công trình tiêu biểu của Kengo Kuma, đặc biệt nhấn mạnh sự kết nối giữa con người và thiên nhiên trong các tác phẩm của ông.

1. Tiểu sử Kengo Kuma: Từ cậu bé đến kiến trúc sư tầm cỡ thế giới

Kengo Kuma sinh ra tại Yokohama, tỉnh Kanagawa, Nhật Bản, vào năm 1954. Là con trai của một nhân viên văn phòng, Kuma có niềm đam mê đặc biệt với nghệ thuật và thiết kế ngay từ khi còn nhỏ. Cha ông là người yêu thích kiến trúc và thường dẫn Kuma đi tham quan các công trình nổi tiếng, điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến sự nghiệp sau này của ông. Kuma kể lại rằng từ khi học lớp bốn, ông đã quyết định sẽ trở thành một kiến trúc sư, và khoảnh khắc đó đã được ghi lại trong ký ức của ông là khi cha đưa ông đi thăm Sân vận động Quốc gia Yoyogi (Tokyo), công trình nổi tiếng do kiến trúc sư Kenzo Tange thiết kế cho Thế vận hội Tokyo 1964.

Ấn tượng về hình ảnh mái vòm của sân vận động đã khơi gợi đam mê thiết kế trong Kuma, khiến ông dành trọn tâm huyết với ngành kiến trúc. Sau khi tốt nghiệp, Kuma theo học tại Đại học Tokyo và sau đó du học tại Đại học Columbia, New York, nơi ông tiếp thu những kiến thức tiên tiến về kiến trúc hiện đại. Năm 1990, ông thành lập văn phòng thiết kế của riêng mình, mở đầu cho một sự nghiệp dài đầy dấu ấn.

2. Triết lý thiết kế của Kengo Kuma

Kengo Kuma nổi bật với triết lý thiết kế mang đậm dấu ấn cá nhân, đó là sự hòa quyện giữa kiến trúc hiện đại và truyền thống. Ông tin rằng kiến trúc không chỉ là việc xây dựng những không gian, mà còn là một phương tiện kết nối con người với thiên nhiên. Kengo Kuma đã sử dụng những vật liệu tự nhiên như gỗ, kính, và đá để tạo ra không gian sống hài hòa và dễ chịu, đồng thời làm nổi bật vẻ đẹp của thiên nhiên xung quanh.

Với việc sử dụng những vật liệu tự nhiên và tinh tế, Kuma tạo ra những không gian ấm áp, nhẹ nhàng và thân thiện. Đặc biệt, trong nhiều công trình của ông, gỗ và kính thường xuyên được sử dụng để tạo nên sự giao thoa giữa bên trong và bên ngoài, giữa công trình và thiên nhiên. Điều này giúp cho các công trình của ông luôn tươi mới, bền vững và dễ dàng hòa mình vào bối cảnh tự nhiên xung quanh.

Một trong những danh ngôn nổi tiếng của ông về “chuyên nghiệp” là: “Chuyên nghiệp không phải là lặp lại cùng một việc, mà là không lặp lại chính mình. Trong thời đại mà mỗi cuộc gặp gỡ là duy nhất, người có thể hiện thực hóa những cơ hội ‘nhất kì nhất hội’ đó chính là người chuyên nghiệp.”

3. 10 Kiệt tác Kiến trúc Tiêu biểu của Kengo Kuma

5 Công trình dễ tiếp cận cho du khách

Sân vận động Quốc gia (Tokyo): Công trình biểu tượng cho Thế vận hội Tokyo 2020, Sân vận động Quốc gia Tokyo là một minh chứng rõ nét cho triết lý thiết kế của Kengo Kuma. Công trình sử dụng hơn 47 loại gỗ từ các tỉnh thành trên khắp Nhật Bản, giúp tạo nên không gian ấm áp và gần gũi. Sân vận động này không chỉ là nơi tổ chức các sự kiện thể thao mà còn là một công trình mang đậm giá trị văn hóa, với một diện mạo mềm mại, thanh thoát, không bị áp lực bởi các yếu tố hiện đại hóa. Du khách có thể tham gia vào các tour tham quan sân vận động để khám phá các khu vực bên trong, tìm hiểu về lịch sử và kiến trúc của công trình này.

Starbucks Reserve Roastery Tokyo (Tokyo): Nằm tại Meguro, Tokyo, Starbucks Reserve Roastery là một trong những cửa hàng cà phê độc đáo nhất thế giới, được thiết kế bởi Kengo Kuma. Không gian bên ngoài của cửa hàng kết hợp hài hòa giữa gỗ và kính, tạo ra một không gian sang trọng nhưng cũng rất gần gũi và ấm cúng. Du khách có thể vừa thưởng thức cà phê đặc biệt, vừa tham quan quy trình rang cà phê tại cửa hàng, đồng thời chiêm ngưỡng thiết kế tinh tế mà Kuma đã tạo dựng.

Bảo tàng Kadokawa Musashino (Saitama): Bảo tàng Kadokawa Musashino là một công trình nổi bật khác trong danh mục của Kengo Kuma. Nằm ở Saitama, bảo tàng này không chỉ trưng bày các tác phẩm nghệ thuật mà còn là một không gian kiến trúc độc đáo. Điều đặc biệt là “Nhà hát kệ sách”, một không gian thư viện bao quanh bởi những kệ sách cao chót vót, tạo cảm giác như đang bước vào một thế giới khác. Đây là nơi diễn ra nhiều hoạt động nghệ thuật, bao gồm các buổi trình chiếu và biểu diễn của những nghệ sĩ nổi tiếng.

TOYAMA Kirari (Toyama): Khu phức hợp TOYAMA Kirari bao gồm Bảo tàng Nghệ thuật Thủy tinh Toyama và các không gian công cộng khác. Thiết kế của công trình này lấy cảm hứng từ cảnh quan thiên nhiên của dãy núi Tateyama và sử dụng các vật liệu tự nhiên như đá granit, kính và nhôm để tạo nên một vẻ đẹp đương đại và tinh tế. Bảo tàng trưng bày các tác phẩm nghệ thuật thủy tinh đương đại, đồng thời khu vực “Vườn nghệ thuật thủy tinh” mang đến những trải nghiệm độc đáo cho du khách.

Koé Donuts Kyoto (Kyoto): Cửa hàng bánh donut Koé Donuts tại Kyoto không chỉ là một nơi bán bánh mà còn là một tác phẩm kiến trúc đặc sắc. Kuma sử dụng tre từ Arashiyama để xây dựng không gian nội thất, tạo ra một không gian vừa hiện đại vừa truyền thống. Với 572 giỏ tre đan theo kiểu truyền thống, cửa hàng này mang đến một không gian đậm chất Nhật Bản, đồng thời thể hiện cam kết của Kuma đối với sự bền vững và bảo vệ môi trường.

5 Công trình được Kengo Kuma đề cập trong sách

Đài quan sát núi Kamero (Ehime): Công trình này mang đậm triết lý thiết kế của Kuma, với ý tưởng thiết kế không gian hòa mình vào thiên nhiên. Kuma đã làm việc với thiên nhiên và thiết kế đài quan sát sao cho không gian này gần như hòa lẫn vào trong cảnh quan xung quanh.

Bảo tàng Nghệ thuật Nakagawa Mazu Hiroshige (Tochigi): Bảo tàng này lấy cảm hứng từ những bức tranh ukiyo-e của Hiroshige, với thiết kế đặc biệt tập trung vào sự chuyển động của các dòng nước và cảnh vật qua các lớp lưới gỗ tạo nên không gian sống động như trong tranh.

M2 (Tokyo): Ban đầu là một phòng thí nghiệm cho một nhà sản xuất ô tô, tòa nhà này hiện nay là một công trình gây tranh cãi về mặt hình dáng. Tuy nhiên, nó lại phản ánh sự kết hợp giữa các yếu tố công nghệ cao và nghệ thuật kiến trúc.

Ga Takanawa Gateway (Tokyo): Đây là một công trình hiện đại, được thiết kế với mục tiêu tạo ra không gian ấm áp, dễ chịu cho hành khách. Kuma đã sử dụng gỗ tuyết tùng từ Fukushima và các vật liệu tự nhiên khác để mang lại sự mềm mại và thân thiện cho một nhà ga hiện đại.

Thư viện Haruki Murakami (Bảo tàng Văn học Quốc tế Đại học Waseda) (Tokyo): Công trình này là một sự cải tạo sáng tạo của Kuma khi ông biến không gian thư viện thành một hình thức nghệ thuật gắn liền với các yếu tố trong tiểu thuyết của Haruki Murakami. Sự kết hợp giữa các đường hầm và gỗ tạo nên không gian đọc sách đầy lôi cuốn.

Kengo Kuma là một kiến trúc sư nổi bật không chỉ ở Nhật Bản mà còn trên toàn thế giới. Các công trình của ông không chỉ mang lại vẻ đẹp thẩm mỹ mà còn phản ánh một triết lý sâu sắc về sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên. Những tác phẩm của ông là những kiệt tác không thể bỏ qua đối với những ai yêu thích kiến trúc và văn hóa Nhật Bản.