Khám phá thần thoại Nhật Bản Izanagi – Izanami: Từ hỗn mang đến sự khai sinh đất nước và các vị thần

Bạn đã bao giờ tự hỏi đất nước Nhật Bản và các vị thần linh thiêng của xứ sở Phù Tang được sinh ra như thế nào? Câu trả lời nằm trong thần thoại Izanagi và Izanami, một trong những câu chuyện nền tảng và quan trọng nhất của văn hóa Nhật Bản. Bài viết này sẽ đưa bạn vào thế giới huyền bí của Cổ sự ký (Kojiki) – cuốn sử ký cổ xưa nhất Nhật Bản, để khám phá câu chuyện hấp dẫn về hai vị thần sáng tạo này.

Bài viết này nằm trong chuỗi phân tích dễ hiểu về Cổ sự ký, được biên soạn bởi một giáo viên trung học tâm huyết. Trong phần thứ hai này, chúng ta sẽ cùng nhau vén màn bí ẩn về Izanagi và Izanami, hai vị thần không chỉ tạo ra quần đảo Nhật Bản mà còn khai sinh ra vô số vị thần khác, đặt nền móng cho thế giới tâm linh phong phú của xứ sở hoa anh đào.

Izanagi và Izanami: Khởi nguồn của đất nước và các vị thần

1. Sự ra đời của đất nước

Theo Cổ sự ký, thuở sơ khai, vũ trụ chìm trong hỗn mang và hư vô. Từ sự hỗn loạn đó, trời và đất lần đầu tiên được hình thành, và ba vị thần vô tính đầu tiên cai quản vũ trụ xuất hiện.

Tiếp theo, cặp thần nam nữ đầu tiên ra đời, mở đầu cho sự xuất hiện của mười cặp thần nam nữ khác. Trong số đó, cặp thần thứ mười, Izanagi (nam thần) và Izanami (nữ thần), chính là những nhân vật chính của câu chuyện sáng thế này.

Các vị thần tối cao đã triệu tập Izanagi và Izanami, giao cho họ một nhiệm vụ trọng đại: tạo ra một quốc gia trù phú. Họ trao cho hai vị thần một cây giáo, biểu tượng của quyền năng sáng tạo.

Izanagi và Izanami từ Takamagahara (Vùng trời cao) giáng trần, vung cây giáo khuấy động biển cả. Từ những vòng xoáy mạnh mẽ, một hòn đảo lớn dần nổi lên, trở thành hòn đảo Onogoro duy nhất. Ngày nay, người ta tin rằng hòn đảo này nằm ở khu vực Vịnh Osaka.

Hai vị thần đặt chân lên đảo Onogoro và bắt đầu bàn bạc về cách thức mở rộng lãnh thổ. Izanagi lên tiếng:

“Thân thể ta đã hoàn thiện, nhưng dường như vẫn còn một phần dư thừa.“

Izanami đáp lời:

“Thân thể thiếp cũng đã trưởng thành, nhưng lại cảm thấy có một phần thiếu hụt.“

Hai vị thần quyết định kết hợp “phần thừa” của Izanagi và “phần thiếu” của Izanami để tạo ra những vùng đất mới. Họ dựng một cây cột trụ lớn và tiến hành nghi lễ thiêng liêng.

Izanami đi vòng quanh cột trụ theo chiều kim đồng hồ, Izanagi đi ngược chiều kim đồng hồ. Khi gặp nhau ở phía đối diện, cuộc gặp gỡ định mệnh bắt đầu.

Izanami cất tiếng trước: “Ôi, chàng thật là một người đàn ông tuyệt vời!“

Izanagi đáp lại: “Ôi, nàng quả là một nữ thần xinh đẹp!“

Họ kết hợp với nhau, nhưng đứa con đầu lòng sinh ra lại dị dạng và xấu xí, tựa như loài bọ hút máu, không xương sống.

Bối rối trước sự thất bại, hai vị thần tìm đến các vị thần tối cao để xin lời chỉ dẫn. Các vị thần giải thích: “Nguyên nhân là do Izanami, nữ thần, đã lên tiếng trước. Trong nghi lễ này, Izanagi, nam thần, mới là người phải chủ động.“

Nghe theo lời khuyên, lần này Izanagi chủ động lên tiếng trước, và cuối cùng, họ đã thành công trong việc tạo ra đất nước.

Hòn đảo đầu tiên được sinh ra từ cuộc kết hợp này chính là đảo Awaji, thuộc tỉnh Hyogo ngày nay.

Tiếp theo đó, Shikoku, Okinoshima, Kyushu, Ikishima, Tsushima, Sado và Honshu lần lượt xuất hiện, tạo thành “Đại Bát Thiên Quốc” (Ooyashima no Kuni). Trong văn hóa Nhật Bản cổ xưa, con số “tám” tượng trưng cho sự phát triển và may mắn, có lẽ đây chính là nguồn gốc của tên gọi này.

2. Sự ra đời của các vị thần

Sau khi kiến tạo thành công đất nước, Izanagi và Izanami tiếp tục sinh ra các vị thần cai quản và bảo hộ cho vùng đất mới. Họ tạo ra thần đất, thần cây cối, thần núi, thần đồng bằng, thần lúa và vô số các vị thần khác, làm phong phú thêm thế giới thần linh Nhật Bản.

Tuy nhiên, bi kịch ập đến khi Izanami sinh ra Kagutsuchi (thần lửa). Ngọn lửa thiêng đã thiêu đốt cơ thể Izanami, khiến bà bị thương nặng và qua đời vì vết bỏng nghiêm trọng.

Izanagi đau đớn và phẫn nộ trước cái chết của người vợ yêu thương. Trong cơn thịnh nộ, ông đã vung kiếm chém đầu thần lửa Kagutsuchi. Điều kỳ diệu xảy ra, từ máu của Kagutsuchi văng ra, Raijin (thần sấm) được sinh ra. Khi Izanagi khóc thương vợ, những giọt nước mắt của ông hóa thành Kawa no Kami (thần sông).

Câu chuyện về sự ra đời của đất nước và các vị thần Nhật Bản là một bản anh hùng ca về tình yêu, sự sáng tạo và cả bi kịch chia ly. Izanagi và Izanami đã cùng nhau xây dựng nên nền tảng cho thế giới Nhật Bản, nhưng cuối cùng lại phải đối mặt với quy luật sinh tử nghiệt ngã.

Điểm nhấn trong câu chuyện sự ra đời của đất nước và các vị thần:

• Khởi đầu hỗn mang: Cổ sự ký mở đầu bằng một thế giới hỗn loạn, nơi các vị thần xuất hiện và biến mất đầy bí ẩn, tạo nên một bối cảnh kỳ vĩ cho sự ra đời của đất nước Nhật Bản.
• Sự trưởng thành của các vị thần: Izanagi và Izanami không phải là những vị thần toàn năng ngay từ đầu. Qua quá trình “thử và sai”, họ dần trưởng thành và hoàn thiện khả năng sáng tạo của mình.
• Hình ảnh gần gũi: Những hình ảnh như hai vị thần cùng nhau khuấy biển, trao lời hẹn ước bên cây cột trụ, tạo nên sự gần gũi và đồng cảm, khiến người đọc cảm thấy muốn ủng hộ hành trình của họ.
• Ý nghĩa các hòn đảo: Sự ra đời của các hòn đảo, từ Awaji nhỏ bé đến Honshu rộng lớn, tượng trưng cho sự phát triển và thịnh vượng của đất nước Nhật Bản.
• Bi kịch sinh tử: Cái chết của Izanami khi sinh ra thần lửa Kagutsuchi là một biểu tượng mạnh mẽ về sự song hành của sinh và tử, về sức mạnh vừa thiêng liêng vừa nguy hiểm của lửa.

Tiếp theo câu chuyện, Izanagi sẽ hạ mình xuống Yomi no Kuni (Thế giới âm phủ) để tìm kiếm Izanami. Hành trình này sẽ dẫn đến những diễn biến mới đầy kịch tính và hé lộ về số phận nghiệt ngã của hai vị thần.

Thăm viếng thế giới âm phủ của Izanagi

Như đã đề cập, trong Cổ sự ký, thế giới được chia thành ba cõi chính:

• Takamagahara (Vùng trời cao): Nơi cư ngụ của các vị thần tối cao.
• Ashihara no Nakatsukuni (Vùng đất trung ương): Thế giới của con người, nơi Izanagi đang sống.
• Yomi no Kuni (Thế giới âm phủ): Nơi linh hồn người chết trú ngụ.

Sau cái chết của Izanami, Izanagi, vì quá thương nhớ vợ, đã quyết định vượt qua ranh giới sinh tử, tìm đến Yomi no Kuni để đưa Izanami trở về. Trong thế giới thần thoại, việc người sống bước chân vào thế giới âm phủ là điều cấm kỵ. Tuy nhiên, tình yêu mãnh liệt đã thúc đẩy Izanagi нарушать quy tắc, bất chấp mọi nguy hiểm.

1. Tìm vợ trong thế giới âm phủ

Izanagi tìm đến Yomotsu Hirasaka (cửa ngõ Yomi no Kuni), ranh giới mong manh giữa Ashihara no Nakatsukuni và Yomi no Kuni. Tại đây, ông dời tảng đá lớn chắn giữa hai thế giới và gọi vọng vào thế giới tăm tối:

“Izanami, ta đến đón nàng đây. Chúng ta sẽ cùng nhau trở về thế giới cũ. Hãy cùng nhau sống một lần nữa.“

Từ sâu thẳm bóng tối, Izanami đáp lời:

“Chàng đến đón thiếp sao? Thiếp vô cùng hạnh phúc… Nhưng… đã quá muộn rồi.“

Trong Yomi no Kuni có một luật lệ bất thành văn: kẻ nào đã ăn thức ăn của thế giới âm phủ sẽ không bao giờ có thể trở về thế giới của người sống. Izanami đã vô tình ăn thức ăn của Yomi no Kuni, và bà không còn cách nào quay lại được nữa. Nước mắt Izanami tuôn rơi vì tiếc nuối.

Tuyệt vọng nhưng không bỏ cuộc, Izanagi vẫn kiên trì thuyết phục Izanami tìm cách trở về.

Izanami đành nhượng bộ:

“Được thôi, thiếp sẽ đi xin phép vị thần cai quản Yomi no Kuni. Chàng hãy đợi thiếp ở đây một lát.“

Trước khi đi, Izanami dặn dò Izanagi:

“Cho đến khi thiếp trở lại, chàng tuyệt đối không được nhìn vào bên trong. Chàng hứa với thiếp chứ?“

Izanagi thề hứa: “Ta tuyệt đối sẽ giữ lời hứa“, và kiên nhẫn chờ đợi Izanami.

Thời gian trôi qua vô vọng, Izanami vẫn bặt vô âm tín. Mất kiên nhẫn và nghi ngờ, Izanagi cuối cùng đã phá vỡ lời hứa. Ông hé mắt nhìn vào bên trong thế giới âm phủ. Và cảnh tượng kinh hoàng hiện ra trước mắt… Izanami đã hoàn toàn biến đổi, thân thể thối rữa, đầy dòi bọ, không còn chút hình dáng xinh đẹp ngày xưa.

Kinh hoàng và thất kinh, Izanagi kêu lên một tiếng thất thanh: “A!” Tiếng hét của Izanagi vọng đến tai Izanami. Xấu hổ và phẫn nộ vì bị chồng nhìn thấy hình dạng ghê tởm của mình, Izanami tức giận quát:

“Chàng dám phá vỡ lời hứa! Chàng khiến thiếp phải chịu nhục nhã đến thế này, thiếp sẽ không bao giờ tha thứ cho chàng!” Izanami sai quân lính âm phủ đuổi bắt Izanagi.

Hoảng sợ tột độ, Izanagi van xin tha thứ và vội vã bỏ chạy.

Quân lính âm phủ với tốc độ kinh hoàng đuổi theo sát gót.

Để cản bước quân truy đuổi, Izanagi ném những quả nho dại mang theo. Quân lính tham lam dừng lại ăn nho.

Tiếp tục chạy trốn, Izanagi lại ném những cây măng tre, quân lính lại mải mê ăn măng.

Izanami càng thêm giận dữ, bà ra lệnh cho 1500 vị thần sấm sét của Yomi no Kuni tiếp tục truy đuổi Izanagi.

Trong lúc chạy trốn, Izanagi phát hiện một cây đào bên đường. Ông nhanh tay hái một quả đào và hét lớn:

“Đào là quả thần thánh, ô uế, hãy biến đi!“

Ông ném quả đào vào đám thần sấm sét. Quả đào phát huy sức mạnh phi thường, khiến chúng kinh hãi rút lui.

Tuy nhiên, Izanami vẫn không buông tha.

Cuối cùng, Izanami tự mình đuổi theo, giậm chân xuống đất, lao nhanh như gió xuống dốc.

Vào khoảnh khắc tưởng chừng như Izanagi sắp bị bắt, ông đã vừa kịp chạy thoát về Ashihara no Nakatsukuni và dùng một tảng đá khổng lồ chặn kín cửa hang dẫn vào Yomi no Kuni. Từ phía bên kia tảng đá, Izanagi vẫn còn nghe thấy tiếng gào thét đầy oán hận của Izanami.

2. Cuộc ly hôn đầu tiên của Nhật Bản

Đứng trước tảng đá ngăn cách hai thế giới, Izanagi dứt khoát tuyên bố:

“Hôm nay, chúng ta sẽ chia tay. Ta không còn là chồng, nàng không còn là vợ nữa.“

Izanami đáp trả đầy cay đắng:

“Nếu chàng đã nói những lời nhẫn tâm như vậy, thì được thôi. Từ nay về sau, mỗi ngày thiếp sẽ giết chết 1000 người trong thế giới của chàng.“

Izanagi không hề nao núng, ông đáp lời:

“Ta hiểu rồi. Vậy thì, mỗi ngày ta sẽ sinh ra 1500 đứa trẻ trong thế giới này.“

Đó là cuộc đối thoại cuối cùng giữa Izanagi và Izanami. Dù từng yêu nhau sâu đậm, họ đã vĩnh viễn chia lìa. Câu chuyện này được xem là cuộc ly hôn đầu tiên trong thần thoại Nhật Bản.

Những điểm nhấn trong câu chuyện về Vương quốc Âm (Yomi no Kuni):

• Ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa: Thời kỳ biên soạn Cổ sự ký, Nhật Bản đang tích cực tiếp thu văn hóa tiên tiến từ Trung Quốc. Hình ảnh quả đào xuất hiện như một vật phẩm trừ tà mang đậm dấu ấn văn hóa Trung Hoa, khi đào được coi là loại quả linh thiêng có khả năng xua đuổi tà ma.
• Sự thay đổi trong mối quan hệ: Cảnh Izanagi chạy trốn khỏi Yomi no Kuni cho thấy sự tan vỡ hoàn toàn của mối tình đẹp giữa hai vị thần. Câu chuyện thể hiện sự nghiêm trọng của việc làm tổn thương lòng tự trọng của người phụ nữ.
• Sinh và Tử – Vòng tuần hoàn bất tận: Cuộc đối thoại cuối cùng giữa Izanami và Izanagi về việc giết chết và sinh ra con người mỗi ngày thể hiện quy luật sinh tử của thế giới. Tuy nhiên, việc số lượng sinh ra luôn vượt trội hơn số lượng chết mang đến niềm hy vọng về sự phát triển và thịnh vượng của đất nước.
• Tinh thần “nana korobi ya oki”: Câu chuyện về Izanagi và Izanami, dù có những yếu tố bi kịch, vẫn mang trong mình tinh thần “thất điên bát đảo” của văn hóa Nhật Bản. Dù gặp thất bại và khó khăn, vẫn luôn có hy vọng về tương lai tươi sáng.

Địa điểm ở Nhật Bản liên quan đến Izanagi và Izanami

Những dấu tích về câu chuyện thần thoại Izanagi và Izanami vẫn còn lưu lại đến ngày nay, trở thành những địa điểm linh thiêng và thu hút du khách:

• Kami Tatekamiwa (上立神岩): Tảng đá lớn cao 30m nằm ở phía Nam đảo Awaji, tỉnh Hyogo. Tương truyền đây là nơi Izanagi và Izanami thực hiện nghi lễ sáng tạo đất nước, với hai cột đá tượng trưng cho hai vị thần.

• Eshima (絵島): Hòn đảo nhỏ gần đảo Awaji, tỉnh Hyogo. Được xem là một trong những ứng cử viên cho hòn đảo Ono-Kogoro, hòn đảo đầu tiên được Izanagi và Izanami tạo ra. Vịnh Osaka cũng có nhiều hòn đảo khác được cho là có thể là Ono-Kogoro.

• Yomotsu Hirasaka (黄泉比良坂): Con dốc nằm ở thành phố Matsue, tỉnh Shimane, được cho là ranh giới giữa Takamanohara và Ashihara no Nakatsukuni. Tương truyền đây là con đường Izanagi đã đi xuống Yomi no Kuni để tìm Izanami. Khu vực này vẫn còn những tảng đá lớn, có thể là tảng đá Izanagi đã dùng để chặn cửa vào thế giới âm phủ.

Câu chuyện về Izanagi và Izanami không chỉ là một thần thoại cổ xưa mà còn là nền tảng văn hóa và tinh thần của người Nhật Bản. Dù kết thúc bằng sự chia ly đau buồn, câu chuyện vẫn mang đến những bài học sâu sắc về tình yêu, sự sáng tạo, quy luật sinh tử và niềm hy vọng vào tương lai.

Hành trình khám phá Cổ sự ký sẽ tiếp tục với những câu chuyện thần thoại hấp dẫn khác, như về thần mặt trời Amaterasu và vị thần bão tố Susanoo, hứa hẹn những diễn biến mới đầy bất ngờ và thú vị. Hãy cùng đón chờ những phần tiếp theo của chuỗi bài viết này!