Khám phá nghề lặn biển của các hải nữ đảo Jeju

Jeju-do – Hòn đảo xinh đẹp với những cảnh sắc thiên nhiên phong phú, đến đây du khách không chỉ ấn tượng về tượng đá Hareubang mà còn là hình ảnh về những “hải nữ” với nghề lặn truyền thống khi đi tour du lịch Hàn Quốc. Nghề lặn biển được thực hiện bởi những người phụ nữ biển cả (thường được gọi với cái tên “hải nữ” (해여 /haenyeo/) đã tồn tại 300 năm trước từ triều đại Chosun khi một số thành viên triều đình không được sủng ái bị đẩy ra đảo Jeju. Nghề lặn biển là một trong những nghề đã được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại từ năm 2014. 

Haenyeo là nghề truyền thống của hơn 3.000 phụ nữ sống ở đảo Jeju.
Haenyeo là nghề truyền thống của hơn 3.000 phụ nữ sống ở đảo Jeju.

Không giống như những nơi khác, ở đảo Jeju người phụ nữ chính là trụ cột của gia đình. Họ phải tự mình gánh vác, lo toan mọi việc trong gia đình bằng việc đánh bắt, trồng trọt, chăn nuôi,… Đặc biệt những người phụ nữ nơi đây còn đảm nhiệm công việc lặn xuống biển tìm kiếm sản vật. Và họ được gọi là “Haenyeo” nghĩa là “hải nữ”. 

Chỉ đeo mặt nạ bảo hộ, những người phụ nữ ở đảo Jeju, Hàn Quốc lặn xuống biển để thu thập nhím biển, bào ngư, vỏ khăn xếp, mực biển và các loại hải sản thơm ngon khác. 

1. Nguồn gốc của nghề lặn biển 

Truyền thống lặn biển để lấy bào ngư, hải sâm và rong biển này được tiếp nối hơn 1,700 năm qua và nhờ vào kỹ thuật của nghề thợ lặn được lưu truyền qua nhiều thế hệ, các hải nữ Jeju đã đóng góp vào nỗ lực duy trì môi trường tự nhiên một cách bền vững. Sau 2-3 phút lặn ngụp ở độ sâu tới 20m, họ đánh dấu sự trở lại của mình bằng tiếng huýt sáo đặc trưng (gọi là sumbisori) giúp họ giải phóng lồng ngực căng cứng và điều hòa oxy.

Các hải nữ có thể lặn sâu tới 8 mét bằng cách nín thở.
Các hải nữ có thể lặn sâu tới 8 mét bằng cách nín thở.

Không ai biết rõ là những “hải nữ” đã hoạt động ở đảo Jeju của Hàn Quốc từ bao giờ, nhưng trong sử ký của thời Goryeo (Thế kỷ 10-14), người Hàn Quốc xưa đã đề cập tới nữ thợ lặn. Trong thời Joseon (Thế kỷ 14-19), đàn ông cũng đã làm công việc của nữ thợ lặn, họ lặn xuống biển mò bào ngư và hái rong biển. Tuy nhiên về sau, khi bị đánh thuế nặng về việc thu hoạch hải sản, số tiền những người đàn ông kiếm được trở nên ít ỏi hơn, một số lớn bỏ xứ đi làm công việc khác. Trong khi phụ nữ theo nghề được miễn thuế đã trở thành một kẽ hở. Cũng có thể bởi đảo Jeju là nơi có nhiều phụ nữ hơn đàn ông, nên một cách tự nhiên, công việc lặn biển mò tìm hải sản do người phụ nữ đảm trách.

Khi phụ nữ tiếp quản nghề lặn biển, họ hoàn toàn thích nghi với công việc này bởi cơ thể giữ nhiệt tốt và mềm dẻo hơn trong nước. Trong truyền thuyết, những “hải nữ” có thể nhịn thở trong 10 phút và lặn sâu đến 20m chỉ với một tấm áo vải gai dệt mỏng và một ống thở tự chế. Họ lặn được lâu hơn, sâu hơn nên những sản vật cũng thu được tốt hơn. Dần dần, lặn biển trở thành một nghề mưu sinh của nữ giới trên đảo. Những người đàn ông lại nhận trách nhiệm chợ búa và chăm sóc con cái.

2. Trải nghiệm nghề hải nữ tại trung tâm Beophwan Haenyeo 

Ngoài công việc tìm kiếm hải sản, Trung tâm Beophwan Haenyeo còn là địa điểm hấp dẫn khách du lịch với các buổi hướng dẫn lặn và thưởng thức hải sản tươi sống ngay trên biển do hải nữ trực tiếp đánh bắt được.

Trung tâm này mở cửa từ tháng 6 đến cuối tháng 10 hằng năm để phục vụ du khách lặn biển. Những ai muốn tham gia cần liên hệ trực tiếp để đặt trước dịch vụ hoặc đặt thông qua khách sạn. Trải nghiệm kéo dài hai giờ có giá 30.000 won (khoảng 540.000 đồng) đã bao gồm tất các thiết bị hỗ trợ lặn.

Dù du khách lần đầu trải nghiệm lặn biển sẽ phải loay hoay 20-30 phút mới có thể đạt độ sâu 1 m, nhưng đây vẫn là trải nghiệm đáng thử khi đến đảo Jeju. Người tham gia có thể lặn cùng hải để được hướng dẫn tìm và bắt ốc, sò biển. Tuy nhiên, không phải ai cũng thu hoạch được hải sản.

Sau khi tham gia lặn biển, các Haenyeo sẽ chế biến hải sản phục vụ du khách.
Sau khi tham gia lặn biển, các Haenyeo sẽ chế biến hải sản phục vụ du khách.

Đặc biệt, khi tham gia trải nghiệm, du khách cũng có thể thưởng thức những món gỏi vừa tìm kiếm được. Điển hình, một nhóm du khách đã từng thử một loại ốc biển do hải nữ tìm kiếm. Sau khi hoàn thành trải nghiệm lặn biển, du khách sẽ được thưởng thức những món ăn theo phong cách làng chài do chính hải nữ chế biến.

Cho đến nay, tour trải nghiệm lặn biển do các hải nữ hướng dẫn vẫn thu hút đông đảo du khách khi nghỉ mát ở đảo Jeju. Năm 2016, UNESCO chứng nhận truyền thống lặn biển của haenyeo ở đảo Jeju là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.