Du lịch là một trải nghiệm tuyệt vời khi chúng ta được ngắm nhìn và khám phá những điều mới lạ. Nhưng không phải ai cũng ý thức được rằng mình nên là một vị khách thân thiện, có trách nhiệm với cộng đồng, môi trường nơi mình đến. Để làm được điều này, trước khi khởi động chuyến du lịch du khách nên ghi nhớ một số nguyên tắc quan trọng.

1. Tìm hiểu trước về vùng đất mà du khách sắp đặt chân đến

Nó không có nghĩa là du khách phải tìm hiểu hướng dẫn bỏ túi thành phố hoặc trang Wikipedia của nó bằng cả trái tim. Nhưng đó là một ý tưởng tốt để biết ít nhất một số điều cơ bản về nơi du khách sắp đến thăm, đúng không nào? Người dân địa phương như thế nào? những điều họ không thích là gì?

Tất nhiên, du khách có thể không được chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống duy nhất mà có thể hoặc không thể xảy ra, nhưng cố gắng chuẩn bị tốt những gì cần thiết nhất.

2. Học một vài cụm từ cơ bản tiếng địa phương

Ngoài việc tìm hiểu phong tục, tập quán, du khách cũng nên học những cụm từ đơn giản tiếng địa phương như cảm ơn, xin chào, xin lỗi,… Mặc dù tiếng Anh cũng phổ biến ở nhiều nước, tuy nhiên việc học ngôn ngữ bản địa sẽ giúp du khách lấy được thiện cảm của người bản địa, hơn nữa việc này còn giúp du khách dễ dàng và thuận lợi hơn trong hành trình tham quan và khám phá. Tất nhiên, du khách không nhất thiết phải thông thạo hoàn toàn tiếng địa phương chỉ cần học một vài từ cơ bản là tốt rồi.

3. Hãy luôn nhớ rằng: “Điểm đến mà mình đang ghé thăm là nhà của người khác”

Việc mang thói quen, nếp sống của chúng ta vào quê hương của người khác rõ ràng là một điều không đúng. Nếu du khách đang đi du lịch với một đứa trẻ, hãy nói với chúng về đất nước và con người mà du khách sẽ gặp trên đường phố. Ít nhất là cố gắng giải thích cho họ rằng thế giới này rất đa dạng, và đó là vẻ đẹp của nó – văn hóa và và cách hành xử không giống nhau. Đó là lý do tại sao họ nhìn khác chúng ta. Khi đứa trẻ đã thành một người trưởng thành, nó sẽ được chào đón ở khắp mọi nơi. Với vô số phong tục, tập quán đa dạng trên khắp thế giới.

4. Tôn trọng các nền văn hóa của dân tộc khác như tôn trọng chính mình

Ở mỗi một quốc gia đều có những phong tục, tập quán, tín ngưỡng khác nhau. Việc làm của một người khách du lịch có hiểu biết và lịch sự chính là dẹp bỏ những định kiến về dân tộc hay vùng miền mà hãy mở rộng tấm lòng đón nhận những trải nghiệm mới trong cuộc sống.

5. Thể hiện sự quan tâm về văn hóa và lịch sử địa phương

Tai nghe không bằng mắt thấy, dù đã biết vô số thông tin về nơi du khách dự định đến nhưng sẽ tuyệt vời hơn nhiều khi được tận mắt nhìn thấy cảnh thật, vật thật so với những điều du khách biết trên sách vở hay Internet. Việc tìm hiểu về văn hóa và lịch sử địa phương sẽ giúp du khách có thêm nhiều kinh nghiệm phong phú và bổ ích. Ngoài ra, trong quá trình du lịch việc làm quen với những người bạn đến từ các quốc gia khác nhau cũng là một cách tuyệt vời để chia sẻ những câu chuyện và tìm hiểu thêm về nền văn hóa của cả hai nước.

6. Chú ý trong cách ăn mặc

Việc ăn mặc thoải mái sẽ giúp cho cho những chuyến đi trở nên nhẹ nhàng hơn. Tuy nhiên, việc ăn mặc quá thoải mái khi đến với một số điểm đến như là địa điểm tôn giáo, khu vực trang nghiêm lại là một hành động không hề lịch sự. Vậy nên du khách hãy chuẩn bị những trang phục kín đáo, phù hợp với thuần phong mỹ tục khi đến những nơi đó. Việc ăn mặc những trang phục kín đáo, phù hợp với nơi du khách đang đến còn là thể hiện sự tôn trọng của du khách về nền văn hoá, phong tục tập quán của nơi đó…

7. Lịch sự khi ở cùng gia đình bản xứ

Không có gì có thể so sánh với việc sống với một gia đình bản xứ. Du khách sẽ nhận biết văn hóa và truyền thống của họ khá nhanh. Ở với một gia đình chủ nhà cho một vài ngày và du khách sẽ có được một sự hiểu biết thực sự của đất nước, và thêm vào đó du khách sẽ có được một gia đình thứ hai tuyệt vời với những thành viên mới, cũng như những người bạn mới.

8. Tránh phô trương vật chất

Có thể có những thứ du khách không nghĩ là sự phô trương vật chất lại bị coi là quá xa xỉ ở những nơi khác. Ví dụ, một chiếc camera hay những thứ đồ trang sức như đồng hồ, vòng cổ cũng có thể là rào cản tạo xa cách cho những cuộc trò chuyện thân tình. Du khách nên giấu những vật dụng ấy bên trong khi đến những vùng nông thôn và tốt nhất không nên mang theo đồ trang sức và những vật dụng có giá trị nhưng không cần thiết. Du khách cũng không nên cho kẹo bánh hoặc tiền lẻ; điều đó sẽ tạo tiền lệ cho thứ “văn hoá xin xỏ” ở những nơi chưa bao giờ tồn tại điều này.

9. Thử các món ăn địa phương

Thưởng thức ẩm thực địa phương là một cách để hiểu hơn về nơi du khách đặt chân đến. Điều này sẽ là một trải nghiệm khá thú vị trong hành trình du lịch của du khách. Khi đến một nơi nào đó mà du khách vẫn chưa biết gì nhiều về các thông tin về ẩm thực cũng như đặc sản nổi tiếng của địa phương thì du khách đừng ngần ngại hỏi những người dân xung quanh mình. Họ sẽ là những “hướng dẫn viên” vô cùng tuyệt vời, giúp du khách tìm ra nhiều món ăn theo đúng tiêu chí ngon, bổ, rẻ mà có lẽ nếu không có họ, một du khách thông thường sẽ không bao giờ tìm ra được.

10. Lấy đủ khẩu phần ăn

Một số du khách khi tham gia các bữa tiệc buffet hoặc các bữa sáng phục vụ theo kiểu buffet thường có một tâm lý “lấy nhiều nhiều cho đáng đồng tiền” và sau đó khi ăn không hết họ thường bỏ lại gây phí phạm thức ăn, đây thực sự là một suy nghĩ lẫn hành động kém văn minh khi đi du lịch. Khi tham gia các tiệc buffet, du khách chỉ nên lấy vừa đủ phần ăn cho mình và đảm bảo mình sẽ ăn hết phần ăn đó, đây chính là một hành động để thể hiện du khách là một người văn minh.

Việc chỉ lấy vừa đủ ngoài thể hiện sự lịch sự và văn minh trong văn hóa ăn uống, thì việc lấy vừa đủ cũng sẽ giúp cho bữa ăn của du khách trở nên ngon hơn bởi vị giác của du khách sẽ có thời gian nghỉ cần thiết giữa các món ăn lẫn việc du khách sẽ không bị “ngợp” với núi thức ăn khổng lồ trước mặt. Ngoài ra, việc lấy thức ăn vừa đủ cũng sẽ giúp du khách tránh khỏi một khoảng phạt “trên trời rơi xuống” do hành động lãng phí thức ăn của mình (một số nhà hàng, khách sạn áp dụng hình thức phạt tiền đối với những du khách bỏ thừa, lãng phí thức ăn khi tham dự tiệc buffet).

11. Xin phép trước khi chụp ảnh

Khi đi du lịch thì không ai trong chúng ta không muốn lưu lại những khoảnh khắc tuyệt vời nhất trong chuyến đi thông qua những bức ảnh. Tuy nhiên, việc chụp ảnh không phải lúc nào cũng tự do, vì vậy để trở thành một du khách lịch sự thì cần phải ghi nhớ một số lưu ý sau đây:

Thứ nhất, du khách cần phải tuân thủ các quy định về chụp ảnh tại một số địa điểm du lịch, đặc biệt là tuyệt đối không được chụp ảnh tại nơi có quy định cấm chụp. Nếu du khách không tuân thủ theo quy định thì ngoài việc thể hiện mình là người thiếu văn minh, du khách còn bị phạt một khoản tiền kha khá.

Thứ hai, việc chụp hình người dân địa phương cần có sự đồng ý, đặc biệt là các bức ảnh chụp rõ mặt bởi việc chụp ảnh không xin phép chính là hành động xâm phạm quyền được bảo vệ hình ảnh cá nhân. Vậy nên trước khi chụp ảnh một ai đó phải xin phép sự đồng ý của họ. Đây là một cách tuyệt vời để thể hiện sự tôn trọng của du khách đối với những người dân địa phương.

12. Mua hàng của người dân bản địa

Đây là một hành động sẽ mang lại nhiều thiện cảm và giúp du khách trở thành một người khách du lịch vừa có trách nhiệm vừa sành điệu. Việc du khách ủng hộ những món đồ do người dân bản địa làm hay ăn uống những cửa hàng của người dân địa phương sẽ giúp du khách có những trải nghiệm chân thật hay gần gũi nơi mà du khách đang du lịch hơn so với những cửa hàng thức ăn nhanh hay những thương hiệu quốc tế.

13. Mặc cả, nhưng không nên quá chi li

Hãy nhớ rằng du khách đang là một người khách du lịch, du khách hoàn toàn có thể trả giá nhưng đừng quá chi li sẽ gây nên sự khó chịu cho người bán hàng. Du khách sẽ mua một món đồ với giá đắt hơn một chút nhưng nó có đáng gì đâu trong khi du khách đã nhận được quá nhiều ánh mắt, nụ cười thân thiện của những người dân bản địa dành cho du khách rồi còn gì, đó mới thực sự là những điều đáng giá trong chuyến đi của du khách.

14. Tránh gây ồn ào, nói chuyện lớn tiếng nơi công cộng

Ở một số quốc gia Châu Á, như Việt Nam, thì việc nói lớn tiếng nơi công cộng là một điều khá bình thường. Tuy nhiên, ở đa phần các quốc gia, đặc biệt các quốc gia phương Tây, việc ồn ào, lớn tiếng nơi công cộng là một hành động mất lịch sự. Khi đi du lịch, du khách chỉ nên giao tiếp ở mức âm lượng vừa phải, tránh gây ồn ào nơi công cộng. Trong trường hợp phải gây sự chú ý hoặc kêu một ai đó thì du khách nên chạy đến với người đó hoặc ra dấu hiệu, tránh hô lớn giữa nơi đông người.

15. Giữ vệ sinh chung

Giữ vệ sinh chung khi đi du lịch luôn là một yêu cầu được đặt ra đối với bất kỳ du khách nào và ở bất kỳ điểm đến du lịch nào. Hãy bỏ rác vào đúng nơi quy định và tuân thủ các quy định về phân loại rác thải (đối với các địa điểm có yêu cầu việc phân loại rác) – đây chính là những yêu cầu cơ bản nhất đối với một du khách văn minh. Giữ vệ sinh chung không chỉ là một nét đẹp văn hóa khi đi du lịch mà đó còn chính là cách để du khách có thể bảo vệ môi trường sống xung quanh và bảo tồn các điểm đến du lịch tồn tại với thời gian.

16. Không khạc nhổ bừa bãi

Việc khạc nhổ bừa bãi không chỉ gây mất vệ sinh mà đây còn là nguy cơ lây bệnh đối với cộng đồng xung quanh, không chỉ vậy, trong một số trường hợp du khách sẽ còn bị phạt một số tiền rất lớn cho hành vi của mình. Cho nên, “không khạc nhổ bừa bãi” chính là một hành động cần có của một du khách lịch sự. Trong trường hợp du khách đang bị bệnh thì việc mang khẩu trang hoặc mang theo một túi giấy bên mình sẽ là một giải pháp tốt dành cho du khách.

17. Không hút thuốc lá nơi công cộng

Việc hút thuộc nơi công cộng là một điều cấm kỵ ở bất kỳ nơi nào, vì vậy không hút thuốc nơi công cộng là một yêu cầu tối thiếu đối với bất kỳ du khách nào khi đi du lịch. Hút thuốc nơi công cộng không chỉ là một hành động kém văn mình, gây ảnh hưởng lớn đến những người xung quanh, đây còn là một hành vi vi phạm pháp luật ở rất nhiều nơi. Trong trường hợp du khách là một người sử dụng thuốc lá thì việc hút thuốc tại các khu vực quy định cho phép hút thuốc (smoking area) sẽ là một lựa chọn tốt dành cho du khách.

18. Không chen lấn, xô đẩy khi xếp hàng

Không ai muốn phải chờ đợi quá lâu tuy nhiên việc chen lấn, xô đẩy khi xếp hàng cũng chẳng khiến sự chờ đợi của du khách trở nên ngắn hơn, vì thế hãy bình tĩnh và thực hiện xếp hàng một cách có văn hóa. Việc xếp hàng nghiêm túc khi đi du lịch cũng là cách để du khách thể hiện mình là một du khách lịch sự.

19. Luôn có ý thức giữ tiền cẩn thận

Tùy theo thói quen chi tiêu của quốc gia mà du khách đến du lịch có thể dùng thẻ chủ yếu hay dùng tiền mặt. Tuy nhiên, khi đi du lịch trong mọi trường hợp du khách phải luôn giữ tiền cẩn thận, không để tiền ở những nơi dễ dàng tạo cơ hội cho kẻ trộm, việc này sẽ giúp du khách giảm nguy cơ bị mất tiền hoặc những đồ đạc cá nhân quan trọng khác.

20. Hạn chế tham gia những hoạt động vui chơi có liên quan đến những loài động vật

Ở một số địa điểm tham quan sẽ cho phép khách du lịch cưỡi voi, cưỡi đà điểu hoặc dắt sư tử đi dạo,… như một hình thức kinh doanh nhưng du khách có biết phúc lợi dành cho động vật là một vấn đề nghiêm trọng ở nhiều quốc gia hãy tránh những cái bẫy du lịch giúp thúc đẩy hoạt động khai thác, bóc lột động vật.

21. Sử dụng tài nguyên hợp lý

Hiện tại, trên thế giới có nhiều quốc gia hiện phải đối mặt với vấn đề lớn như: thiếu nước sạch, hoặc thiếu thốn tài nguyên thiên nhiên mà có thể nơi chúng ta ở có thể dư thừa. Hãy từ bỏ việc tắm vòi hoa sen hàng chục phút trong bồn tắm hay trưng ánh đèn điện xuyên đêm. Du khách hãy cư xử là một người văn minh, biết tôn trọng và tiết kiệm các nguồn tài nguyên.

22. Tôn trọng hệ sinh thái sẵn có của địa phương

Các địa điểm du khách đến đều mang những nét đẹp đặc trưng của vùng đó. Vẻ đẹp đó được thiên nhiên ban tặng và tất cả mọi người đều có quyền thừa hưởng chung. Nhiều người đi du lịch thường vô tư can thiệp, đụng chạm, ngắt hái hay tham giá các trò chơi tinh nghịch làm ảnh hưởng tới môi trường sống của chúng. Một rạn san hô phong phú với hàng vạn sinh vật sống cùng, một vườn hoa vươn mình rạng rỡ, một bức tượng được dựng trang nghiêm… tất cả đều xứng đáng để du khách tôn trọng.

23. Khéo chọn quà lưu niệm

Du khách không nên mua đồ làm từ sản phẩm thực vật, động vật. Chúng có thể rất hấp dẫn, nhưng việc mua sắm có thể góp phần thúc đẩy mua bán trái phép những nguyên vật liệu này.

24. Đừng cho tiền trẻ ăn xin

Tình trạng trẻ em ăn xin chúng ta có thể bắt gặp ở bất kỳ tỉnh/thành phố hay quốc gia nào. Dù việc phải từ chối ánh mắt tội nghiệp và những bàn tay gầy guộc là điều rất khó khăn, tuy nhiên đó là một điều nên làm. Trong số những đứa trẻ xin ăn, con số có hoàn cảnh bản thân khó khăn thật sự thường chỉ là thiểu số mà đa phần chúng thường bị bóc lột, lợi dụng để ra đường ăn xin. Số tiền xin được chúng phải cống nộp cho những người lớn tuổi đứng phía sau chúng, vì thế việc cho tiền chúng lại khiến cho vấn nạn trở nên tồi tệ hơn. Du khách cũng nên ý thức được rằng việc quyên tiền cho một tổ chức từ thiện ở địa phương để giúp đỡ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn sẽ có lợi hơn rất nhiều việc du khách chi cho những đứa trẻ ăn xin một khoản tiền.

Hi vọng với 24 lời khuyên trên đây sẽ giúp du khách trở thành một khách du lịch lịch sự và có trách nhiệm, gây được sự thiện cảm của người dân bản địa. “Do not recapture anything but footprints and do not carry photos” (Đừng để lại những gì ngoài những dấu chân, đừng mang theo những gì ngoài những bức tranh).